Ваге Аветян

Тема в разделе "Литература", создана пользователем Vahe Avetian, 22 апр 2007.

  1. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Կանալը

    - Թռի՜ր, թռի՜ր թե չես վախենում.

    գոռում է կանալի եզրի կանգնած տղաներից մեկը ու ես առանց եկրար մտածելու թռնում եմ կամուրջից։
    Զանգվի ձորի պռնկին, բետոնից թեք պատերով, մամռակալած այդ շինությունը, որով սրնթաց հոսում է ոռոգման ջուրը, կոչում են կանալ։ Դրա վրայով անցնում է մի կամուրջ, որը տանում է մանկական երկաթուղի, մանուկների սիրելի զվարճավայրը հին ու լավ օրերում, ուր այցի եմ եկել այսօր հիշողություններումս:
    Դպրոցից հաճախ փաչում էինք այստեղ լողալու։
    Քիչ այն կողմ կար մի լողավազան, որը տղաներն անվանում էին «քսանկապեկնոց»: Ձորի ներքևում դանդաղ սողում էր հազարափայլ Զանգուն։
    Լողում էին սովորաբար «քսանկապեկնոցում», կամ գետում։
    Կանալում լողում էին միայն քաջերը, որովհետև այն խորն էր ի տարբերություն լողավազանի ու առավել ևս գետի, սաստիկ արագնթաց էր ու բացի այդ ճարպիկ պետք է լինեիր, որպեսզի կարողանայիր դուրս գալ այնտեղից։ Թեք ու մամռակալած պատերը դարձնում էին դա անհնար։
    Կամուրջից մի 10 մետր հեռավորության վրա կանալի երկու կողմերից կապված էր մի պարան, որը մի քիչ բարձր էր ջրի մակերևույթից։
    Կամրջից թռչելուց հետո պետք է արագ դուրս գայիր ջրի երես, որ հասցնեիր բռնել այդ պարանն ու դրա օգնությամբ դուրս գայիր։ Եթե չհասցնեիր այլևս չէիր կարողանալու դուրս գալ կանալից ու մի քանի կիլոմետրից հայտնվելու էիր հիդրոէլեկտրոկայանի հզոր տուրբինների արանքում, որոնք քեզ կաղային ինչպես մսաղացում ու կդառնայիր ֆարշ։
    Այդպես գիտեին համենայն դեպս կանալում լողացող բոլոր քաջերն ու այդ պատճառով այնտեղ լողալ համարձակվելը հատկապես պատվավոր էր, ծնողների հետ կամրջի վրայով անցնող, մանկական երկաթուղի գնացող աղջնակների հիացմունքն առաջացնող։
    Ի՞նչ չեր անի տասներկուամյա էրևանցին, աղջնակի հիացմունքն ու հարգանքը վաստակելու համար: Ուրիշ ու՞մ համար են հորինված աշխարհի բոլոր քաջագործությունները, եթե ոչ չքնաղ երկարածամների, իսկ նրանցից մեկն այս պահին անցնում է կամրջով ու վախվորած նայում հարցականը հայացքի մեջ. - տեսնես կթնի՞։

    Թռա։

    Շնչակտուր դուրս եմ գալիս ջրի երես։ Տագնապած նայում եմ առաջ իմանալու համար պարանի տակով անցե՞լ եմ արդյոք, թե՞ հասցրել եմ նախորոք դուրս գալ։ Հասցրել եմ։ Հանգիստ շունչ եմ քաշում, երանությամբ լողում եմ առաջ մեջքիս վրա զգալով երկարածամի հիացական հայացքն ու պատրաստվում բռնել պարանն ու դուրս գալ, ձևանալով իհարկե, որ աղջնակին չէի էլ տեսել։
    Հանկարծ տեսնում եմ պարանի կապված տեղի մոտ նստած, մինչ այդ անտարբեր երևացող տղայի դեմքն ու նկատում դիվային մի ժպիտ, որից սարսռում է մարմինս: Ներքուստ կռահում եմ, որ ինչ որ բան այն չէ, որ ինչ որ վատ բան է պատահելու: Ուզում եմ վանել անհանգստությունս, որովհետև պարանն արդեն ձեռքումս է համարյա, բայց հենց այդ պահին տղան այն բարձրացնում է ու կանալի վազող դարչնագույն ջուրն ինձ տանում է դեպի անհայտություն պարանի տակով:

    - Մա՜մ, պա՜պ, էն տղային խեղդեցին.

    լսում եմ չքնաղ երկարածամի տագնապած ճիչը ետևիցս։

    - Ի՞նչ գործ ունես էդ խուժանների հետ։ Հենց հիմա այստեղ արի.

    լսում եմ ոչ խուժան հայրիկի ու մայրիկի գորգոռոցն ու հույսիս վերջին պատառիկները չքանում եմ, թողնելով ինձ համակ սարսափի մեջ։

    ***

    Սլանում եմ առաջ ու չռված աչքերովս որոնում կառչելու տեղ կանալի պատերին։ Ոչինչ չկա մինչև հորիզոն։
    Լողում եմ պատին մոտ, փորձում եմ բռնվել ոչ մի բանից, մամուռից։ Չի ստացվում իհարկե։ Արցունքներս պատրաստ են ժայթքել ամեն վարկյան, բայց ժամանակ չկա. ապրել եմ ուզում, ախ ոնց եմ ուզում ապրել, բայց մահվան տագնապը դարձել է այնքան շոշափելի, այնքան իրական։
    Կանալը թեքվում է ձախ, փորձում եմ այդ պատից կառչել, թեքվում է աջ, այդեղ էլ ոչինչ չի ստացվում ու տանում է ինձ հորձանուտը, պատից պատ ծեփելով ու վերջը չի երևում։ Միակ բանը, որ կարող եմ անել, ջրի երեսին մնալն է ու լայն բացված աչքերովս որոնելը բետոնե պատերի վրա մի ելուստ, մի ճեղքվածք, մի բան որից կարող եմ կառչել ու դուրս գալ, որ չհասնեմ մսաղաց։

    ***

    Մղձավանջը տևեց ամբողջ մի հավերժություն, որի ընթացքում միակ զգացողությունս հույսն էր, կենարար այն ուժը, որը ինչ որ տեղից ծնվում է հանկարծ, երբ ոչ մի սփոփանք այլևս չի մնում։
    Հերթական ոլորանից հետո անորոշ հույսը հանկարծ մարմին ստացավ, քայքայված բետոնի միջից դուրս ցցված երկաթաձողի ձևով, որից անմիջապես կառչեցի ու ձգվեցի դուրս։ Նստեցի կանալի բետոնե եզրին, շունչ քաշեցի, նայեցի ինձ շրջապատող հարազատ կանաչ ձորին.

    - Ինչ գեղեցիկ է կյանքը։

    ***
    Հիշել եմ այս դեպքն այսօր վաղ մանկությունիցս, որը կարծես անհետ ջնջվել էր հիշողությունիցս կյանքի այն հորձանուտում, որն ինձ հասցրեց ուրիշ մայր ցամաք, ուրիշ դար, ուրիշ հազարամյակ, ուր նստած եմ հիմա Պաթոմակ գետի եզրով տարածվող մի լքված կանալի բետոնե եզրին ու նայում եմ շուրջս, կանաչ այս ձորին, որն ինձ հիշեցնում է իմ մանկության անմոռանալի Զանգուն։

    - Ինչ գեղեցիկ է կյանքը.

    ասում եմ մտքում, ինչպես 12 տարեկան այն տղուկը, որն այսօր այցելել է հիշուղությունս ու հանկարծ հասկանում, որ կյանքը հենց այն կանալն է, որի հորձանուտն ինձ քշում է անհայտ ուղղությամբ, իսկ իմ միակ հնարավորությունը ջրի երեսին մնալն է ու լայն բացված աչքերով զգոն որոնելը այն ելուստը, որից կառչելով ուզում եմ դուրս գալ։

    - Ինչ գեղեցիկ է կյանքը։

    22.04.2007, Պաթոմակ, Մերիլանդ
     
  2. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Հրաշք վաճառող բարի աճպարարը
    Գաբրիել Գարսիա Մարքես

    Այն կիրակի օրը, երբ նրան տեսա առաջին անգամ սեղանին բարձրացած, թավշյա շալվարակալը ոսկեթելով դարձակարած, բոլոր մատներին գունավոր թանկագին քարերով մատանիներ դրած, մազերի մեջ զանգուլակներ հյուսած - առաջին պահին մտածեցի, որ կրկեսի համազգեստով ինչ-որ հերթական խեղճ մեկն է՝ Սանտա-Մարիա-դել Դարյեն նավահանգստում հաճախ պատահող: Սեղանը բարձած էր տարբեր հիվանդությունների դեմ դեղերի սրվակներով, հանգստացնող խոտերով: Նա կարիբյան ափի փոքրիկ քաղաքներում բարձր դողդոջուն ձայնով գովաբանում ու վաճառում էր իր ապրանքը: Այս անգամ ոչ մի հնդկական չուլ ու փալաս դեռ չէր առաջարկել, այլ ասում էր - բերեք իսկական թունավոր օձ, և ես ցույց կտամ ինձ վրա, ինչպես է գործում իմ գտած հակաթույնը, միակը՝ բացարձակապես ապահով - տիկնայք և պարոնայք - օձերի, մորմերի, ցողկի և ամեն տեսակի կաթնասունների խայթոցի դեմ։ Մեկը՝ որի վրա հակաթույնի նկատմամբ նրա հավատքը ուժեղ տպավորություն էր թողել, ինչ որ տեղից շշով մի մապանա բերեց՝ ամենաթունավորներից, նրանցից, որի խայթյունից զոհը միանգամից սկսում է շնչահեղձ լինել: Նա այնպիսի ագահությամբ վերցրեց շիշը, որ բոլորս կարծեցինք, թե օձին հիմա ուտելու է։ Շշի բերանը բացվելուն պես օձը դուրս պրծավ ու խայթեց նրա վիզը։ Աճպարարը շնչահեղձ լինելով հազիվ հասցրեց խմել հակաթույնը։ Երբ չուլ ու փալասով բեռնված սեղանը բազմության ճնշման տակ շուռ եկավ, և հսկայական մարմինը մնաց գետնին անշարժ փռված, կարծեցինք թե մեռավ, սակայն նա շարունակում էր ծիծաղել՝ լայն բացված բերանից ոսկե ատամների փայլը ճառագելով։ Սեղանի շուռ գալուց աղմուկն այնպիսին էր, որ քսան տարի առաջ ընկերական այցով հյուսիսից ժամանած և այն ժամանակվանից նավահանգիստում կանգնած զրահակիրը կարանտին հայտարարեց, վախենալով, որ օձի թույնը կարող է տարածվել տախտակամածով, իսկ ծաղկազարդի կիրակին տոնող մարդիկ, չհամբերելով պատարագի վերջին դուրս եկան եկեղեցուց՝ լուսավորված արմավենիների ճյուղերով, որովհետև ցանկանում էին տեսնել, թե ինչ է կատարվում խայթվածի հետ, որի մարմինն այդ ընթացքում ուռել ու երկու անգամ մեծացել էր, բերանից դեղին փրփուր էր գալիս, և լսվում էր, թե ինչպես են շնչում նրա ծակոտիները, բայց նա շարունակում էր բարձրաձայն քրքջալ այնպես, որ վրայի բոլոր զանգուլակները միաժամանակ զնգզնգում էին։ Ուռելով՝ նրա մարմինը պոկում էր զանգապանների կոճակներն ու պատռում հագուստի կարերը, և թվում էր, թե թանկագին քարերով մատանիները հիմա կկտրեն նրա մատները, իսկ երեսը աղ դրած մսի գույնի էր, և բոլորը, ով տեսել էր, ինչպես խայթեց նրան օձը, հասկացան, որ չնայած դեռ ողջ է, արդեն նեխում է և շուտով կքանդվի այնպիսի մանր մասերի, որ ստիպված կլինեն բահով հավաքել նրան ու լցնել տոպրակը, բայց միևնույն ժամանակ թվում էր, թե նույնիսկ թեփի վերածվելուց հետո չի դադարելու ծիծաղել։ Տեսարանն այնքան անհավատալի էր, որ հյուսիսային երկրից եկած ծովային հետևակայինները, բարձրացան իրենց նավակամրջին, որպեսզի հզոր տեսապակիներով գունավոր ապարատներով լուսանկարեն նրան, բայց եկեղեցուց դուրս եկած կանայք խանգարեցին՝ խեղճի վրա ծածկոց գցելով, իսկ ծածկոցի վրա դրեցին լուսավորված արմավենու ճյուղեր՝ երևի ծովային հետևակայիններին իրենց օտարերկրյա բաներով մարմինը պղծելուն խանգարելու համար։ Բոլորը արդեն որոշել էին, որ մեռած է, երբ մի շարժումով գցեց վրայից արմավենու ճյուղերը, և դեռ լիովին չարթնացած ու կատարվածից ուշքի չեկած, առանց կողմնակի օգնության ուղղեց սեղանը, մի կերպ բարձրացավ վրան, և ահա նորից ճչում է, - հակաթույնը ուղղակի տիրոջ օրհնանքն է սրվակում, դուք բոլորդ համոզվեցիք դրանում, արժե ընդամենը երկու կվարտիլյո։ ոռնում էր, որ հակաթույնը հայնաբերել է ոչ թե շահից ելնելով, այլ մարդկանց բարօրության համար - միայն խնդրում եմ ձեզ, տիկնայք և պարոնայք մի հրմշտեք իրար, բոլորիդ կհասնի։ Մարդիկ իհարկե հրմշտում էին, և ճիշտ էին անում, որովհետև բոլորին չէր հերիքելու հաստատ։ Մի սրվակ ձեռք բերեց անգամ զրահակիր նավից մի ծովակալ, հավատալով, որ այդ դարմանը կպաշտպանի անգամ անարխիստների թունավորված փամփուշտներից, իսկ անձնակազմի անդամները, որոնց այդպես էլ չհաջողվեց լուսանկարել օձի կծելուց մեռած մարդ, սկսեցին լուսանկարել նրան ոչ միայն հասակով մեկ սեղանին կանգնած, այլ նաև պահանջեցին ինքնագիր տալ, և նա սիրով բաժանում էր ստորագրությունը, մինչև ջղաձգությունից ձեռքի կծկվելը։

    Արդեն բոլորովին մթնել էր ու բոլորը ցրվել էին իրենց տները, երբ նա սկսեց հայացքով փնտրել այն հիմարին, որը պիտի օգներ հավաքել սեղանը և փաթեթավորել սրվակները: Իհարկե հայացքը կանգ առավ իմ վրա։ Կարծես ճակատագիրն ինքը նայեց վրաս, ոչ միայն իմ, նրա վրա նույնպես, ու չնայած անցել է արդեն հարյուր տարուց ավելի, մենք ամեն ինչ հիշում ենք, կարծես դա եղել է անցած կիրակի։ Դարսում էինք արդեն ծիրանագույն ոլորագծերով ճամպրուկը, ավելի նման իմաստունի դամբարանի, երբ նա տեսնելով հավանաբար իմ մեջ ինչ-որ լույս, որը միանգամից չէր նկատել, հարցրեց անտարբերությամբ, - ո՞վ ես դու, - և ես պատասխանեցի, որ որբ եմ հորս կենդանության օրոք, և նա ծիծաղեց, ավելի բարձր, քան թույնի ազդեցության ժամանակ, իսկ հետո հարցրեց, ինչով եմ զբաղվում, ու ես պատասխանեցի, որ ոչինչ չեմ անում, պարզապես ապրում եմ, որովհետև բոլոր մյուս զբաղմունքները քոռ կոպեկ չարժեն, և նա դեռ արտասվելով ծիծաղից, հարցրեց, կա՞ արդյոք աշխարհում մի բան, որ ես այնուամենայնիվ կուզեի իմանալ, և դա միակ անգամն էր, որ ես նրան լուրջ պատասխանեցի ու չստեցի, որ կուզեի գուշակել սովորել, և այդ ժամանակ նա դադարեց ծիծաղը և ասաց, իբր բարձր մտորելով, որ դրա համար ընդամենը ինձ չի հերիքում շատ չնչին բան, որովհետև հիմար դեմքը՝ որը անհրաժեշտ է դրա համար, ես արդեն ունեմ։ Նույն երեկո նա խոսեց հորս հետ և մեկ ռեալ ու երկու կվարտիլյոյով ու սիրային հաղթանակները գուշակող խաղաթղթերի մեկ կապուկով ինձ ընդմիշտ գնեց։

    Այդպիսին էր չար աճպարարը, քանի որ բարի աճպարարը ես եմ։ Նա ի վիճակի էր աստղագետին ապացուցել, որ փետրվար ամիսը ոչ այլ ինչ է, քան անտեսանելի փղերի նախիր, բայց երբ հաջողակությունը երես թեքեց նրանից՝ դարձավ անգութ։ Իր լավագույն ժամանակներում նա փոխարքաների զմռսիչ էր աշխատում, և պատմում են, որ կարող էր այնպիսի իշխող արտահայտություն տալ դեմքերին, որ նրանք հետո երկար տարիներ կառավարում էին անգամ ավելի լավ, քան կենդանի ժամանակ, և մինչև նրանց չէր բերում հասարակ մահկանացուի տեսքի, ոչ ոք չէր համարձակվում նրանց հողին հանձնել, բայց նրա դրությունը վատացավ այն բանից հետո, երբ հնարեց շախմատը, որտեղ հնարավոր չէ ոչ պարտություն, ոչ հաղթանակ, իսկ պարտիան անվերջ է։ Այս խաղը խենթության հասցրեց մի կապելանի և դարձավ երկու տիտղոսավոր անձանց ինքնասպանության պատճառ: Դրանից հետո սկսեց անկումը, դարձավ երազների մեկնաբան, հետո հիպնոտիստ, որին հրավիրում էին ծննդյան տոներին հյուրերին զվարճացնելու, հետո ներշնչումով ատամ հեռացնող և վերջապես տոնավաճառի հեքիմ, իսկ այն ժամանակ, երբ մենք ծանոթացանք, անգամ անկիրթ ծովահենները լուրջ չէին ընդունում նրան։ Մենք թրև էինք գալիս աշխարհով մեկ սուտ դեղորայքով և ապրում անդադար վախի մեջ մաքսանենգներին անտեսանելի դարձնող մեր հնարած մոմերի և այն կաթիլների պատճառով, որոնք քրիստոնյա կանայք, աննկատ կաթեցնելով ապուրի մեջ, կարող են աստվածավախ դարձնել հոլանդացի ամուսիններին, և այն ամենի պատճառով ինչ դուք կընտրեք ինքներդ, տիկնայք և պարոնայք, և ես բոլորովին չեմ պարտադրում, որ դուք գնեք, այլ պարզապես խորհուրդ եմ տալիս չհրաժարվել ձեր երջանկությունից։ Մեր հետ կատարվող ամեն ինչի համար ծիծաղից թուլանում էինք, բայց հազիվ էր հաջողվում օրվա հաց վաստակել, ու հիմա նա հույսը դրել էր միայն իմ գուշակելու կարողության վրա։ Ճապոնացու պես մի օր ինձ հագցրեց, փակեց դագաղ հիշեցնող ճամպրուկում ու շղթայեց ներսի աջ պատին, որ այնտեղից գուշակություններ անեմ, իսկ ինքն այդ ժամանակ տենդագին թերթում էր քերականությունը, փնտրում ամենահարմար ձևը, որ մարդկանց ստիպի հավատալ իր նոր գիտությանը, - տիկնայք և պարոնայք, ձեր առաջ Եզեկիելի լուսատիտիկներից տանջված արարածն է, այ դու՛ք, որ նայում եք թերահավատորեն, եկեք տեսնենք կհամարձակվե՞ք արդյոք հարցնել, թե երբ եք մեռնելու… Ինձ երբեք չէր հաջողվում ճիշտ գուշակել նույնիսկ օրվա ամիս ամսաթիվը, և վերջիվերջո նա գտավ, որ ես անպետք գուշակ եմ, որ ուտելուց հետո քնելը ոչնչացնում է գուշակելու գեղձերը, դրանից հետո մահակով գլխիս խփեց, որ հաջողությունը ետ բերի ու ասաց, որ ինձ կվերադարձնի հորս ու իր փողը ետ կպահանջի։ Հենց այդ ժամանկ էլ հայտնաբերեց տառապանքի առաջացրած էլեկտրականության կիրառման հնարավորությունը ու սկսեց կառուցել կարի մեքենա, որը կաշխատեր մարմնի ցավող մասին ծծիչներով միացած։ Քանի որ գիշերներն ամբողջ տառապում էի նրա մահակի հարվածների հասցրած ցավից, որոնք տեղում էին գլխիս նրա անհաջողություններին վերջ դնելու նպատակով, անհրաժեշտ եղավ ինձ պահել, որ կարողանար իր փորձարկումներն ավարտել: Վերադարձս հետաձգվեց, իսկ նրա տրամադրությունը սկսեց բարձրանալ, որովհետև մեքենան վերջիվերջո այնքան լավ սկսեց աշխատել, որ ոչ միայն կարում էր միանձնուհուց էլ լավ, այլ նաև ձեռագործում թռչուններ ու ծաղիկներ՝ ցավի սաստկացմանը համընթաց։ Այսպիսի իրավիճակում էինք, համոզված, որ վերջապես հաղթահարված են բոլոր դժվարությունները, երբ մեզ հասավ գուժն այն մասին, որ զրահանավի ադմիրալը, Ֆիլադելֆիայում ցանկանալով ցուցադրել իր գնած հակաթույնի ազդեցությունը, վերածվել է ադմիրալի մուրաբայի, իր շտաբի աչքի առաջ։

    Հիմա նա չէր ծիծաղում։ Մենք փախչում էինք արահետներով, որ միայն հնդկացիներին են հայտնի, ու ինչքան խորանում էինք, այնքան ավելի որոշակի էին դառնում լուրերը, որ դեղին տենդի դեմ պայքարի պատրվակով ցամաք էին ներխուժել ծովային հետևակայինները ու գլխատում էին ամեն մի գաղտնի ու բացահայտ հողի վաճառքով զբաղվողի, որ հանդիպում էր նրանց ճանապարհին ու գլխատում էին ոչ միայն տեղաբնակներին նրանց անվտանգությունն ապահովելու համար, այլ նաև ցրվածության պատճառով չինացիներին, նեգրերին անշուշտ՝ ըստ հին սովորության, հնդիկներին, քանի որ օձ վարժեցնող են, դրանից հետո ոչնչացրին ֆաունան ու ֆլորան ու ձեռքերն ընկած միներալները, որովհետև մեր գործերով նրանց մասնագետները բացատրել էին, որ Կարիբյան ավազանի ժողովուրդը հնարքներ ունի նույնիսկ բնությունը կերպափոխելու, միայն թե խաբեն գրինգոներին։ Ես չէի հասկանում ոչ ծովային հետևակայինների զայրույթը, ոչ մեր վախը նրանց հանդեպ, մինչև չհայտնվեցինք ապահովության մեջ՝ հավերժ քամոտ ուաջիրայում, ու միայն այստեղ նա քաջություն ունեցավ խոստովանել, որ իր հակաթույնը ոչ այլ ինչ է, քան խաշնդեղ, խառնած բևեկնախեժի հետ, և որ ինքը նախօրոք երկու կվարտիլյո էր վճարել մեկին, որ վերջինս բերեր այն թույնը հանած մապանան։ Մենք տեղավորվեցինք գաղութային ժամանակներից մնացած միսիոներության ավերակներում, հույսի պատրանքով, որ այդ կողմերով կանցնեն ինչ-որ մաքսանենգներ, որոնց կարելի է վստահել։ Նրաք միայն կհամարձակվեն դուրս գալ տափաստանի այրող արևի սնդիկե լամպի տակ։
    Սկզբում ուտում էինք ծխահարած սալամանդր ինչ-որ մոլախոտի փոշու հետ խառնած, և դեռ կարողանում էինք ծիծաղել, երբ փորձում էինք ուտել նրա եփած ուղեղը, բայց երբ վերջում կերանք նույնիսկ ջրափոսի վրայի սարդոստայնը, հասկացանք, թե ինչքան չի հերիքում ետևում թողած աշխարհը։ Քանի որ չգիտեի դեռ այն ժամանակ մահվան դեմ որևէ միջոց, պառկեցի նվազագույն ցավ պատճառող դիրքով ու սկսեցի սպասել, մինչ նա տենդի մեջ զառանցում էր ինչ-որ կնոջ մասին, որն այնքան զգայուն էր, որ հառաչելով կարող էր անցնել պատի միջով, բայց նույնիսկ այս հնարովի սիրային տառապանքը մահին խաբելու նրա պատրանքն էր։ Այն պահին, երբ մենք արդեն մեռած պիտի լինեինք, նա մոտեցավ ինձ ու նստեց կողքիս, լի կյանքով, ինչպես երբևէ ու գիշերն անցկացրեց մոտս՝ հետևելով հոգևարքիս, խորհելով այնպես ուժեղ, որ մինչև հիմա չգիտեմ քամի՞ն էր արդյոք, թե՞ նրա միտքը, որ սուլում էր ավերակների մեջ, իսկ արևածագին ասաց ինձ նույն ձայնով ու նույն՝ ինչպես նախկինում հաստատակամությամբ, որ հիմա վերջապես ինքը գիտե ճշմարտությունը, այն է, որ իմ պատճառով էր շեղվել իր կյանքի գիծը, այնպես որ, ինձ պետք է հավաքեմ, որովհետև ինչպես ծռել եմ, այնպես էլ ուղղելու եմ հիմա։ Այդ ժամանակ կորցրի սիրո այն փոքրիկ պատառիկը, որ դեռ ունեի նրա նկատմամբ։
     
  3. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Նա հանեց վրաս մնացած վերջին ցնցոտիները, ինձ փաթաթեց փշալարերով, վերքերիս վրա բորակ լցրեց, ինձ ողողեց ինձնից իսկ արտադրված հեղուկով ու թևատակերիցս կախեց արևի տակ՝ գոռալով, որ այդպիսի խոշտանգումը բավարար չէ, որ գոհացնի իրեն։ Վերջում նա ինձ թողեց սեփական թշվառությանս մեջ, բանտախցում փտելու, որտեղ միսիոներները գաղութատիրության ժամանակներում ուղիղ ճանապարհի էին բերում հերետիկոսներին ու նենգությամբ, որի պակասից չէր տառապում, օգտագործելով որովայնախոսության իր արվեստը՝ սկսեց նմանակել ուտելի կենդանիների, հասած բազուկի ձայները, աղբյուրի կարկաչը, որ իմ մոտ պատրանք ստեղծեր, որ այդ առատության մեջ մեռնում եմ սովից ու ծարավից։ Երբ վերջապես մաքսանենգները նրան ուտելիք տվեցին, իջավ իմ բանտախուցն ու ինձ ուտելու ինչ - որ բան բերեց, այնքան, որ սովից չմեռնեմ, բայց հետո այդ ողորմության համար վճարեցի նրանով, որ աքցանով քաշեց եղունգներս ու չեչաքարով խառտեց ատամներս ու միակ հույսս այն էր, որ դեռ առիթ կունենամ այս ստորացումներից ու դաժան տանջանքից ազատվելու։ Զարմանում էի, թե ինչպես եմ կարողանում դիմանալ սեփական մարմնիս նեխման գարշահոտին, իսկ նա դեռ շարունակում էր վերևից վրաս շպրտել իր ուտելիքի մնացորդները ու նեխած մողես ու գիշատիչ թռչուն՝ վերջնականապես թունավորելու համար բանտախցիս օդը։ Չգիտեմ, ինչքան անցավ, երբ նա ինձ ցույց տվեց մի ճագարի մարմին ու հայտնեց, որ պատրաստ է թողնել փտելու այն իմ աչքի առաջ, միայն թե չտա ուտեմ, ու այդտեղ հատեց իմ համբերությունն, ու ես բռնեցի ճագարի ականջներից ու շպրտեցի դիմացի պատին՝ պատկերացնելով, որ ոչ թե կենդանին է ծեփվում պատին, այլ նա ինքը, ու կարծես երազում տեսա, թե ինչպես ճագարը ոչ միայն անտանելի ճչոցով վերակենդանացավ, այլ նաև ինչպես օդի միջով նորից թռավ ձեռքերիս մեջ։

    Այդպես սկսվեց իմ փառապանծ կյանքը։ Այդ ժամանակվանից ես պտտվում եմ աշխարհում ու մալարիայով հիվանդների ջերմությունն իջեցնում երկու պեսոյով, կույրերի տեսողությեւնն եմ վերականգնում չորս ու հիսունով, ջրգողությամբ տառապողներին՝ տասնութ պեսոյով, կռնատների վերջույթներն եմ վերականգնում քսան պեսոյով, եթե բնածին արատ է, եթե վերջույթները կորցրել են դժբախտ պատահարի կամ կռվի հետևանքով՝ վերցնում եմ քսաներկու, քսանհինգ՝ եթե պատերազմի կամ երկրաշարժի, ծովային հետևակայինների ափ դուրս գալու կամ այլ բնական աղետի հետևանք է, սովորական հիվանդությունները բուժում եմ խմբերով, խելագարներից վերցնում եմ նրանց խելագարության պատճառից դատելով, երեխաներին բուժում եմ կես գնով, հիմարներին՝ հենց այնպես, և հիմա, պարոն քսաներորդ նավատորմի հրամանատար, հրամայեք ձեր տղաներին հավաքեն բարիկադները, որ տառապյալ մարդկությունն առաջ գա, բորոտները կանգնեն ձախ կողմում, ընկնավորները՝ աջ, պարալիզվածներն այնտեղ, որտեղ չեն խանգարի, իսկ ոչ այնքան հրատապ դեպքերը թող սպասեն ետևում, միայն խնդրում եմ բոլորդ միանգամից մի խմբվեք շուրջս, այլապես ես ոչ մի բանի համար պատասխանատու չեմ, կարող եմ շփոթել հիվանդություններն ու կարող եմ ձեզ բուժել մի հիվանդությունից, որ չունեք, և թող հնչի երաժշտություն, հնչի այնպես, որ պղնձե փողերը շիկանան, ու հրավառությունից վառվեն հրեշտակները, իսկ օղին սպանի միտքը, և թող գան լարախաղացներն ու պոռնիկները, հիմարներն ու նկարիչները, և այս ամենն իմ հաշվին, տիկնայք և պարոնայք, որովհետև սրանով վերջ է դրվում հրաշագործների վատ համբավին ու սկսում համըդհանուր համերաշխություն։

    Այսպես, բանեցնելով քաղաքական գործիչների հնարքները՝ հանգստացնում եմ ես նրանց, եթե հանկարծ ուժերս ինձ դավաճանեն, և նրանցից որևէ մեկը իմ բուժումից հետո իրեն ավելի վատ զգա քան մինչև բուժումը։ Միակ բանը, որ ես հրաժարվում եմ անել, մահացածներին հարություն տալն է, որովհետեև նրանք դեռ աչքերը չբացած, բռունցքներով հարձակվում են վրաս իրենց հանգիստը խախտելու համար, իսկ հետո մեկ է ինքնասպան են լինում, կամ նորից մահանում հիասթափությունից։ Առաջին պահերին իմ հետևից ման էր գալիս գիտնականների մի շքախումբ, որ պարզեր իմ գործունեության օրինականությունը, իսկ երբ եզրահանգման եկան, սկսեցին ինձ սպառնալ Սիմոն Հրաշագործի դժոխքով և խորհուրդ տվեցին ապաշխարել, որ ճիշտ քրիստոնյայի ճամփան բռնեմ, բայց ես ամբողջ հարգանքով, որին իրենք արժանի են, պատասխանեցի, որ հենց դրանից էլ սկսել էի ։ Չէ որ, ինձ, արտիստիս, իմաստ չունի մահից հետո սուրբ հռչակվել, և ուզում եմ միայն մեկ բան՝ ապրել ու սլանալ հախուռն, գլուխս կորցրած, առանց խելքիս շատ զոռ տալու, այս հին, մեծ վեց գլանանոց կաբրիոլետով, գնված ծովային հետևակազորի հյուպատոսից՝ վարորդի հետ միասին ինչ-որ ժամանակ առաջ, Նոր Օռլեանի ծովահենների օպերայում, իմ այժմյան մետաքսե շապիկներով, իմ արևելյան լոսյոններով, իմ թոփազե ատամներով, իմ դիպակե շլյապայով, երկու գույնանի կաշվե կոշիկներով, ուզում եմ քնել այսուհետև առավոտյան ինչքան ցանկանամ, պարել գեղեցկության թագուհիների հետ և պտտեցնել նրանց գլուխը իմ հանրագիտարանային պերճախոսությամբ, և իմ ծնկները չեն դողա, եթե հանկարծ չորեքշաբթի, քառասուն օրվա պասի առաջին օրը զատկից առաջ, կորչեն իմ ունակությունները, չէ՞ որ, այս մինիստրի կյանքով ապրելը շարունակելու համար, ավելի քան բավարար է հիմար դեմքի արտահայտությունը և անթիվ կրպակները, որ ձգվում են այստեղից մինչև հորիզոն, որտեղ նույն զբոսաշրջիկները, որ առաջ ուզում էին վրեժ լուծել ադմիրալի համար, հիմա կռվում են իմ ստորագրությամբ նկարների համար, օրացույցների՝ իմ գրած սիրային բանաստեղծություններով, իմ կիսադեմով մեդալների, հագուստի մի պատառիկ ձեռք բերելու, չնայած նրան, որ ես ի տարբերություն հայրենիքի հայրերի, մարմարից չեմ կերտված, օր ու գիշեր ձի չեմ հեծում, և պատված չեմ ծիծեռնակներով։ Ափսոս, որ այս պատմությունը չի կարող կրկնել չար աճպարարը, թե չէ դուք կհամոզվեիք, որ ամեն բառ ճիշտ է այստեղ։ Վերջին անգամ, երբ նրան տեսել են, կորցրել էր անգամ գնդասեղները, որոնցով ամրացված էր նախկին պերճությունը և անապատի սաստկության մեջ անհետացել էր նրա հոգին, ոսկորները խառնվել մարմնում, բայց երկու-երեք զանգակածաղկի բոժոժիկ նրա ծամից դեռ մնում էին, ու դա ավելի քան բավարար էր:

    Մի կիրակի նա նորից հայտնվեց Սանտա Մարիա դել Դարյեն նավահանգստում, իր անփոփոխ դամբարանի նման ճամպրուկով: Այս անգամ հակաթույն չէր վաճառում: Զգացմունքների լիառատությունից դողդոջուն ձայնով խնդրում էր, որ ծովային հետևակայինները գնդակահարեն իրեն բոլորի աչքի առաջ, որ կարողանա ցուցադրել իր վրա վերակենդանացման գերբնական իր ընդունակությունը, տիկնայք և պարոնայք, դուք, որ այսքան երկար տառապել եք իմ խաբեբայությունից՝ կան բոլոր հիմքերը ինձ չհավատալու, բայց երդվում եմ մորս ոսկորներով, որ դուք այսօր կտեսնեք իսկական ճշմարտություն և ոչ թե ինչ-որ բան անդրշիրիմյան աշխարհից, եթե անգամ թիզ ինչ կասկածում եք, ուշադիր նայեք և համոզվեք, որ հիմա այլևս չեմ ծիծաղում, ինչպես առաջներում և դժվարությամբ եմ զսպում արցունքներս։ Նա վերջապես անհրաժեշտ տպավորությունը թողեց բոլորի վրա, երբ արտասուքով լի աչքերով արձակեց կրծքի վրայի կոճակները և բռունցքով խփեց այնտեղ, որտեղ սիրտն է, հաստատելով այդպիսով մահվան ամենաիրական տեղը, սակայն ծովային հետևակայինները վախենալով կիրակնօրյա բազմության աչքի առջև խայտառակ լինելուց՝ չկրակեցին։ Ինչ որ մեկը, հավանաբար հիշելով նրա առաջվա աճպարարությունները, գնաց ինչ - որ տեղ ու բերեց թիթեղատուփով երնջակի մի քանի արմատ, որը կհերիքեր, որ Կարիբյան ծոցի բոլոր ձկները որովայնով վերև ջրի մակերես բարձրանան: Նա ճանկեց թիթեղատուփը այնպիսի ագահությամբ, կարծես պատրաստվում էր ուտել, և իսկապես կերավ, տիկնայք և պարոնայք, միայն, կխնդրեմ չսարսափել, մի շտապեք աղոթք անել իմ համար, չէ՞ որ մեռնելն ինձ համար նունն է, ինչ հյուր գնալը։ Այս անգամ նա արդարացի վարվեց, չփորձեց ինչպես դերասանը բեմում պատկերել հոգևարքի խռխռոց, այլ միայն իջավ մի կերպ սեղանից, հողի վրա ճոճվելով ընտրեց ամենահարմար տեղը և այտեղից արդեն պառկած, նայեց ինձ ինչպես հարազատ մորը, մեկնեց մարմնի երկայնությամբ ձեռքերը և զսպելով տղամարդու արտասուքը, փչեց վերջին շունչը հոգևարքի գալարումների մեջ։ Այո, այդ եզակի անգամ գիտությունն ինձ հաղթեց։

    Ես նրան դրեցի ծաղկավոր ճամպրուկի մեջ, պատվիրեցի հոգեհանգստի ժամերգություն, որը նստեց վրաս չորս անգամ հիսուն դուբլին այն պատճառով, որ քահանան ոսկեզօծ զգեստով էր և եկեղեցում նստած էին երեք եպիսկոպոս: Թաղեցինք նրան կեսարին վայել մի դամբարանում, որը գտնվում է բլրի գլխին, ամենաթարմ ծովային հովիկների գգվանքի ներքո մի մատուռում, իսկ բետոնե սալաքարին գոթական մեծատառերով գրել տվեցի, - այստեղ հանգչում է մեռած աճպարարի աճյունը, չար մականունով, որը խաբել է ծովայիններին ու գիտության զոհ է դարձել, և երբ որոշեցի որ այս մեծարանքներով հատուցեցի պատշաճը, սկսեցի վրեժ լուծել կրածս ստոարացումների համար։ Ես վերակենդանացրի նրան իր դամբարանի ներսում և թողեցի այնտեղ սարսափով համակված։

    Այս ամենը կատարվել է վաղուց, այն ժամանակ, երբ Սանտա-Մարիա-դել-Դարյեն նավահանգիստը կերան մրջույնները, բայց մատուռը դամբարանով, բնավ անվնաս մինչ օրս կանգնած է թմբի վրա, Ատլանտիկի քամիների մեջ քնած վիշապների ստվերում, և ամեն անգամ, երբ լինում եմ այդ կողմերում, լեփ-լեցուն մեքենա վարդ եմ տանում: Սիրտս կտոր-կտոր է լինում երբ հիշում եմ նրա առաքինթյունների մասին, բայց հետո, երբ ականջս դնում եմ բետոնե սալաքարին ու լսում, թե ինչպես է արտասվում հալից ընկած ճամպրուկի բեկորների մեջ:

    Բայց ամեն անգամ վերակենդանացնում եմ նրան, երբ մահանում է, քանզի այս պատիժը նրանով է հրաշալի, որ նա կապրի դամբարանում, քանի դեռ ապրում եմ ես՝

    այսինքն հավերժ։

    ՎԵՐՋ

    թարգմանեց Վահե Ավետյանը
     
  4. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Նորվեգական անտառի կատվիկ

    Ահա հպվում ես փափլիկ դեմքովդ դեմքիս, մռալով, տաքուկ, բացարձակ վստահությամբ ու ես ել եմ վստահ ինչպես դու: Քո ժանիքները, որոնք կարող են պատառոտել ցանկացած շնչավոր, հիմա չեն երևում, քո չանչերն հուժկու, թաքնված են փափլիկ թաթիկների մեջ, որոնք բարությանդ ըթացքում այնքան մանկական են։ Բազում շնչավոր է ավարտել կյանքը այդ չանչերում, երբ դու վայրի նորվեգական անտառի կատվիկ էիր, բայց ահա դեմքդ գորովանքով քսում ես դեմքիս, մռում ես, բացարձակ վստահությամբ փարվում ինձ ամբողջ մարմնովդ, որն այնքան տաք է, այնքան փափուկ, ազնիվ ու մաքուր մորթդ այնքան սիրելի։

    Տեր աստվա՜ծ, անգամ գազանները մարդ սիրել կարող են և իրենց սիրել տալ, իսկ մարդը չի գտնում մեն մի հատիկ մարդ արարած, որի դնչիկին բացարձակ վստահույթյամբ կքսի դունչը։

    2006-06-15, Սթոքհոլմ
     
  5. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Համաճարակ

    Ես ապագայի համար չեմ գրում,
    Գեղանի հանգի ժամանակ չունեմ:
    Ես արտադրում եմ պոետիկ վիրուս,
    Որ բազում ուղեղ ու ոգի վարակեմ:

    Ինձ գուցե սպասում է անկում-վարակը,
    Նրանցից, ում գրածս հանգիստ չի տալու,
    Բայց կանցնի երկրով իմ համաճարակը
    Խելագարի պակաս էլ չի լինելու։

    Այն կանցնի բոլոր հզոր արգելքները,
    Բոլոր ծակ ու ծուկերը ինչպես արհավիրհք,
    Այն կանցնի ինչպես Բաթու խանի զորքը,
    Ինչպես մահազդու բնական աղետ:

    Եվ երբ ձեր որդին հանակարծ հեռանա
    Ձեր հսկողության մշտարթուն դաշտից,
    Իմացե՜ք՝ դա ընդամենը սկիզբն է՜,
    Իմ սուր վարակիչ համաճարակի։

    2006-04-26, Սթոքհոլմ

    Ուկրաինացի բանաստեղծ Տարաս Լիպոլցի հիշատակին
     
  6. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Տիրոջն են

    Հայկական մամուլ է սպրդել վերջերս մի տեղեկություն, ըստ որի վրացիները պահանջել են Հայաստանի տարածքում գտնվող մի քանի եկեղեցի, իսկ հայերի միջին թվաբանական դիրքորոշումը մամուլից դատելով, ավանդական հայ-վրացական հարաբերությունների կոնտեքստում է՝ որն է երրորդ դիրքով կանգնելը, ունքեր տնկելը, մաքսիմալ արհամարական դեմքի արտահայտությամբ հայտնելը, որ ոչ միայն խնդրո առարկա եկեղեցիները, այլ նաև բոլոր եկեղեցիները Վրաստանի՝ հայկական են, որ Թիֆլիսը մերն է, Ստալինը, Բագատիոնին, Շոթա Ռուսթավելին, Դանելիան, Գեորգի-Միշա Սահակաձե-շվիլին, և անգամ բոլոր վրացիները՝ հայ են: Ես այս ամենը հաշվում եմ հեշտ, որովհետև միչև համեմատական վերջերս այդպիսին էի՝ գլուխլվացած գեղացի։ Ինչ է խանգարում հայերին մտածել ազատ, բաց, պահանջին ընդառաջ և ոչ անպայման դեմ։ Չէ՞ որ մտածելուց չեն անցնի եկեղեցիներն անմիջապես վրացիներին։ Եթե հայերն առաջադեմ չեն, ինչպե՞ս առանց սպասելու պարսիկների պահանջին վերանորոգեցին Երևանի կենտրոնում «Կապույտ» մզկիթը, որ մեր երկիր այցելած մահմեդականն իր աղոթքն անի։ Ինչու՞ քրիստոնեա եղբայր ու դարավոր հարևան ժողովրդի նկատմամբ չկա այս վերաբերմունքը։ Նրանք վա՞տն են, քրիստոնեա չե՞ն։ Բայց չէ՞ որ լավն ենք մենք և քրիստոնեա։ Ի՞նչն է խանգարում մեզ վերակառուցել անմիջապես այդ եկեղեցիները, հրավիրել սիրով մեր քրիստոնեա եղբայրներին համատեղ աղոթքի և հայտարարել որ տիրոջ տաճարները Հայաստանում միշտ բաց են բոլոր մարդկանց համար և վրացական, կամ հայկական չեն, կամ ոչ միայն՝

    Տիրոջն են

    2006-04-15, Սթոքհոլմ
     
  7. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    ՑԵՂԱԿՐՈՆ

    Կրոնը դոգմատ է։
    Փիլիսոփայական ուղղությունները, աշխարհընկալումային տեսությունները, գաղափարախոսությունները՝ ոչ։
    Չկա մինչ օրս մարդու մտքի կերտած տեսակետային ավարտուն մի համակարգ, որը լինի անհերքելի, անժխտելի, որի դեմ հնարավոր չլինի բերել բազում փաստարկ։
    Փիլիսոփայական ուղղությունները, աշխարհընկալումային տեսությունները, գաղափարախոսությունները, որքան փաստարկ ունեն սեփական իրավացիությունը հաստատող, այնքան էլ հակափաստարկ ունեն ժխտող։
    Մարդ արարած անհատն է որոշողը միայն, թե որ փաստարկն է ընդունում, որը ոչ և ըստ այդմ, ճշտում ինքն իր համար, թե որ գաղափարին, գաղափարախոսությանը, աշխարհընկալումային համակարգին, փիլիսոփաայական ուղղությանը, դպրոցին է հետևում։
    Բոլոր այդ մոտեցումները սուբեկտիվ են, որովհետև մարդ արարածն ընդամնեը սուբեկտ է։
    Օբեկտիվ կարող է լինել միայան Աստված, բայց անգամ նրան դավանող մարդը չի կարող լինել օբեկտիվ, որովհետև Աստծուն ոչ ոք չի տեսել, կամ մատների վրա հաշվածներն են պնդել, որ տեսել են, մարդկության համայն պատմության ընթացքում, իսկ նրանց հավատացողներն ու լսողները միևնույնն է սուբեկտներ են ու անձամբ չեն տեսել։ Այդ պատճառով սուբեկտիվ են անգամ պնդումները այս, կամ այն Աստծո ասած խոսքի վերաբերյալ:

    Անհերքելի, ասել կուզե դոգմատ են կրոնները միայն, որովհետև հիմնված են ոչ թե գիտականորեն վավերացված փաստի վրա, այլ հավատքի։
    Ասել կուզե, եթե հավատում ես, որ Եհովան է միակ աստվածը, իսկ Հիսուս Քրիստոսը նրա միածին որդին, այդուհետ տրամաբանական ու ճշմարիտ է ամեն ինչ առանց բացառության, ինչ գրված է Աստվածաշնչում, ոչ ենթակա հակափաստարկի, ասել կուզե իր հերթին՝ դոգմատ։
    Չնայած դոգմատ լինելու պարագային, կրոնն էլ է սուբեկտիվ, որովհետև ինպես վերևում նշեցինք, անհատ մարդը, սուբեկտն է որոշում ինչին հավատալ:
    Մահմեդական մեր եղբայրը կարող է հարցնել քրիստոնյաին.

    - ո՞վ է աել, որ Հիսուս Քրիստոսն է միածին որդին։ Մուհամեդն է Ալլահի մարգարեն, իսկ Հիսուսը բազում ուրիշ մարգարեներից մեկը նախկինում եկած, որոնց առատորեն արտադրել են հրեա եղբայրներն ու նրանց խոսքից հետևել է հուդայականությունը։

    Մարգարեների նույն հավաքականը ծնունդ է տվել երեք կրոնի, որոնցից յուրաքանչյուրը բացարձակ ճշմարիտն է, եթե հավատում ես սկզբնական, հիմնարար թեզին յուրաքանչյուրի։

    - Ձեր բոլորի ասածն աբսուրդ է.

    կասի բուդդիստ մեր եղբայրը, որը երկուհազար ու մի քիչ ավել տարի վստահ է, որ աստվածները բազում են, բայց նրանցից զորեղ է մարդը՝ Բուդդան, որը դառնալու հնարավորություն ունի յուրաքանչյուր շնչավոր, կրիշնայականը կասի, որ Բուդդան սուտ է, ճիշտ է Կրիշնան, հինդուիստը կասի մեկ այլ բան, զարդոշտը մի ուրիշ, իսկ պոլինեզիական կղզու տեղաբնակը կարող է անգամ ճաշակել ձեր ազդրը, կամ կողոսկրը, անգամ սիրտն ու գանգը ու պնդել, որ դա է ճշմարտագույն կրոնը իր ցեղի ու նրա արածը ոչ թե մարդակերություն է, այլ մեծ պատիվ ձեզ։

    Սրանից տրամաբանորեն բխում է, որ չնայած անհերքելիությանն ու դոգմատ լինելուն, կրոնները նույնպես սուբեկտիվ են և անհատ մարդն է որոշում ինքն իր համար, թե որ հիմնարար թեզին հավատա ու ըստ այդմ դավանի։

    Ցեղակրոնի հիմնադիր մեր հայր Նժդեհը չհասցրեց ավարտուն կերպով ձևակերպել իր տեսությունը, իմ կարծիքով բազմազբաղության պատճառով, որովհետև սիրելի հայ ժողովորւդն իր էսթաբիլշՄԵՆԹ մտաոռականությամբ ներառյալ, զբաղված էր զեխությամբ այն ժամանակ, ինչպես ներկայումս ու մեզ հայտնի վերջին հազարամյակում առվազն, իսկ նժդեհատիպը, կամ վճռական մենակը ըստ Վահե Օշականի, իր վրա է վերցնում այդ դեպքում ցեղային աշխատանքի ամբողջ դիապազոնը։
    Նժդեհ - Զանգեզուր, Նժդեհ - պատերազմ, Նժդեհ - գազթականներ, խեղճեր, սովյալներ, Նժդեհ - Բալկաններ, Նժդեհ - համակենտրոնացման ճամբարներում ծվարած հայեր, ապիկար դաշնակցականներ, մարդակեր բոլշևիկներ և այլն, և այլն…

    Ե՞րբ գրեր։

    Բայց այնուամենայնիվ գրել է, քիչ, ոչ ավարտուն, ոչ վերջնական տեսքի բերած, կամ մեզ չի հասել այդպիսի աշխատություն համենայն դեպս, բայց այն ինչ գրել է, կարելի է հավաքել մի տեղ, դասակարգել մտքերով ու անել տեսական եզրակացություն, այն՝ ինչ կփորձեմ անել ու ներկայացնել ձեր թանկագին ուշադրությանը:

    Կրոնը դոգմատ է:
    Այս նախադասությամբ սկսել ենք այս հոդվածն ու մանրամասնել պնդումը։
    Նժդեհը խնդիր է դրել իր առաջ պարզելու թե ինչն է դոգմատ, ասել կուզե անհերքելի հայի համար։ Ո՞րն է հայի կրոնը, այն հավաքական գաղափարախոսական ամբողջականությունը, որը ներ կառնի համայն հայությանը։
    Դրա անհրաժեշտությունը կար Նժդեհի ժամանակ, կա այսօր և այդ պատճառով են հասկացող ու չհասկացող ամենուր պնդում, որ ազգային գաղափարախոսության կարիք ունենք, որովհետև չենք կարողանում ոչ մի հարցի շուրջ միավորվել համայն հայությամբ, անգամ պետականության, որովհետև կան բազումն այսօր, որ պնդում են, որ սովետը լավ էր։
    Քրիստոնեության շուրջ նույնպես չենք հավաքագրվում, որովհետև բացի հենց քրիստոնեության բազմազանությունից մեջներս, առաքելական, ավետարանչական, կաթոլիկ, բողոքական ու սեկտայական կոչված ուղղությունների, կան նաև մահմեդական հայեր, բուդդիստներ, կրիշնայականներ, հեթանոսներ ու պարզապես աթեիստներ բազում։ Բազմակուսակցականությունը նույնպես չի հավաքականացնում բոլոր անխտիր հայերին։
    Ի՞նչն է այդ դեպում հավաքագրում բոլորին, ի՞նչն է դոգմատը, անհերքելին։

    Պարզ պատասխան՝ ՑԵՂԸ։
    Այս հարցի վերջնական լուծումն է հուշել Նժդեհին ՑԵՂԱԿՐՈՆ անունը։

    Ցեղը կրոն է, դոգմատ է, անհերքելի է։ Դա բոլորովին չի միտում մոլեռանդ ոգևորություն, սեփական ցեղի գերագնահատում, ազգայնականություն, ռասիսզմ, նացիզմ։
    Բոլոր այդ իզմերը աշխարհընկալումային համակարգեր են և ինչպես ապացուցեցինք ըստ իս հոդվածի առաջին մասում, չեն կարող լինել դոգմատ, անհերքելի, որովհետև սուբեկտիվ են, իսկ ՑԵՂՆ օբեկտիվ է, Աստվածատուր է, անկախ նրանից ինչ ես դավանում, անգամ եթե չես դավանում որևէ բան՝ գենետիկորեն, կամ մշակութաբանորեն է օբեկտիվ։

    Հայը հայ է, իր կամքից անկախ, որովհետև ծնվել, կամ կրթվել է հայ ծնողներից, հայերից: Դա անհերքելի է։ Ուզում ես ուզիր, ոզում ես մի ուզիր՝ փաստ է։
    Նույն տրամաբանությամբ ռուս է ռուսը, վրացին վրացի և այլն, և այլն…

    Ցեղը հերքելը կարելի է միայն սոցիոհոգեբանական գործոնից ելնելով, կամ որեևէ աշխարհընկալում-գաղափարախոսությունից դրդված, ազդված, բայց դա սուբեկտիվ է, իսկ օբեկտիվ, անհերքելի, դոգմատ ոլորտում, յուրաքանչյուր ցեղից ծնվածը իր ցեղից է, անկախ իր կամքից, ինչպես վագր է վագրի ձագը, ոչ թե գետաձի, ուսուրական վագրինը ուսուրական է, ոչ հնդկական, հնդկականինը հնդկական է, ոչ ուսուրական, աֆրիկյանինը աֆրիկյան ու ոչ մի ուրիշ տեղի վագր, որքան էլ հերքի, կամ չկամենա լինել, կամ հայտարարի, որ այդպես չէ։

    Հետևություն՝

    Ցեղը դոգմատ է, անհերքելի է, այդով կրոն է - ՑԵՂԱԿՐՈՆ, այն իր մեջ պարփակում է համայն հայությունն առանց բացառության և եթե որևէ մեկը անարգում է ՑԵՂԸ, պղծում է կրոնդ, ասել կուզե դոգման, անհերքելին, ասել կուզե օբեկտիվն ու աստվածատուրը և իրավական է ու արդար յուրաքանչյուր տեսակի հակահարվածը նմանին, նրան, կամ նրանց, ով հային պարտադրում է չխոսել հայերեն, ապրել ցեղի բիոլոգիական արեալ հայրենիքում, ու զրկելով կյանքից կողոպտում է ցեղային ամբողջականությունը, արգելում, կամ խանգարում աշխարհ բերել ցեղական զավակներ։

    ՑԵՂԱԿՐՈՆԸ դոգմատ է, միակ անհերքելի կրոնը և այդով դավանանք։

    24.04.2007, Վաշինգտոն
     
  8. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    АРА БАЛИОЗЯН
    Канада

    Перевод с aанглийского Ваге Аветяна


    Диктатура идиотов

    В последнем номере "Нюсуика" читаю следующий риторический вопрос: неужели ми обречены на демократию идиотов? Можем ли мы наедятся на то что когда нибудь настоящие сливки общества поднимутся на верхушку?

    - Вряд ли: подумал я. То что поднимается на верх, часто не сливки а говно. Вспомните немцев при Гитлере, итальянцев при Мусолини, советских при Сталине, китайцев при Мао, Американцев при Мккарти и так далее, и до сих пор.
    Вспомните кто поднимался на верхушку в нашей родной стране, и в Диаспоре в том числе. Я персонально знаком с несколькими джентльменами из верхов, которые считают себя сливками общества, но на самом деле они не лучше чем обыкновенное говно.


    Инфантильная болезнь

    Эйнштейн: национализм инфантильная болезнь, зараза человечества.

    Армянские националисты слепы и забивают что геноцид которому подверглись их предки, националистическое преступление. Они слепи потому что живут не в истории а в собственном воображении, которая совершенно не имеет ничего общего с реальностью.

    Ми хвастаемся тем что 98% населения нашей страны армяне, но неужели этим стоит хвастаться на самом деле? Не означает ли это что мы не толерантные. Не означает ли это что как буржуа Молиера которые говорили прозой всю жизнь не подозревая об этом, мы практикуем апартеид не подозревая?
    А что если на самом деле турки более толерантные к иноземцам, более космополитичные и прогрессивный народ?
    Не похожи ли мы на южных американцев расисткого толка, которые говорят что не хотят "монголизировать" свою нацию, как они это называют?
    Почему армяне которые родились от смешанных браков скрывают этот факт в армянских кругах?
    Как я могу простить когда либо армянского националиста который назвал моего самого близкого друга турецкой сукой, потому что узнал что его мать азербайджанка.

    ОПТИМИЗМ

    Меня часто называли пессимистом. Я продолжаю писать, потому что верю что здравый смысл и благопристойность победят однажды. Если это не оптимизм, я хотел бы знать: что такое оптимизм вообще?

    Если Вы верите всему что читаете в газетах, у вас не хватает воображения и не чувствуете никакой потребности думать самостоятельно, можете быть счастливыми


    ПИСАТЕЛИ, ЧИТАТЕЛИ И ШАРЛАТАНЫ

    Мы имеем больше писателей чем читателей, и больше шарлатанов чем те и другие.



    ЭГО И МОЗГ

    Чем больший эго, тем меньший мозг. Когда эго говорит, мозг молчит.


    ФАНАТИКИ И ХУЛИГАНЫ

    Все фанатики, как все хулиганы трусы, потому что боятся быть выставленными как фанатики. оттуда их боязнь свободы слова.

    Боязнь свободы слова плоха; непонимание этого намного хуже.

    Дети предвзятых родителей не будут думать об ущербных. То же самое можно говорить о нации во главе которого предвзятые лидеры.

    В голове среднего идиота с промытыми мозгами, коллективные фобия и предубеждения не порок, а достоинство и патриотическая обязанность.


    ***

    Большинство того, что мы о себе говорим ложно и не имеет никакого смысла. Когда мы говорим о других, о которых мы знаем меньше чем о нас, мы производим ещё большее количество ерунды.

    Что может быть более абсурдным, чем то что ми говорим что историки Арменофилы люди достоинства, а историки Туркофилы - недостойные наёмники, шарлатаны, и патологические лгуны? Неужели наша история настолько сомнительна, что мы нуждаемся в охаивании других, чтобы чувствовать себя хорошо?

    В книге Мира Макферсона "Государства лгут! - ЖИЗНЬ ЖУРНАЛИСТА МЯТЕЖНИКА И.Ф. СТОУНА"(Нью-Йорк, 2006) читаю следующее: "любой, кто пробует быть хорошим человеком, зарабатывает неприятности со своим собственным племенем."


    ***

    Дураки и лгуны тратят так много времени, доказывая другим что они не дураки и не лгуны, что им остаётся очень мало времени для самоусовершенствования.

    НАЦИОНАЛИСТИЧЕСКИЙ АБСУРД

    И.ф. Стоун: "этаблированные репортёры знают намного больше чем я несомненно, но многое из того, чего они знают - ложь."

    Чтобы доказать что я неправ, турецкий друг приводит цитату от Ататюрка. Я сопротивляюсь искушению доказывать его неправоту, цитируя генерала Андраника.

    Принятие антиармянской или антитурецкой позиции естественна для некоторых Турок и Армян. Это не делает тех или иных правыми и не увеличивает нашу правдоподобность в глазах мира.

    Судить других легко: понимать намного труднее. По этому последнее менее популярно.

    Принятие нравственно превосходящей позиции не значит что ты превосходишь нравственно. Напротив!

    После высказывания, "что то гниёт в государстве Дания," принц Гамлет умер в усилиях направить всё в правильное русло. Судьба всех реформаторов.


    НАЦИОНАЛИЗМ

    Национализм нравится некоторым Армянам потому что это позволяет им делить нацию на националистов(хорошие парни) и антинационалистов(низшая форма животного мира).

    Если национализм - хорошая вещь, значит то что сделали немцы и турки правильно и хорошо, и вообще все фашистские режимы были молодцами. Может быть хорошим то что делит нас? Если армянский национализм хорош, в праве ми говорить что все неармянские национализмы плохи? Если тот, который делит нас, хорош, значит ли это, что тот, который объединяет нас, плох? Сегодня есть только одна вещь, которая объединяет нас армян - это Геноцид. Не значит ли это что убивая нас, Турки сделали нам услугу?

    Мы очень не хотим быть обманутыми, и все же, самообман - наиболее широко распространённая форма обмана. Национализм учит нас хвастаться, утверждать нашу уникальность и превосходство над всеми другими народами. Мы уникальны, потому что уникальны все народы. Путать уникальность с превосходством - высший самообман.



    ПРОШЛАЯ НЕСПРАВЕДЛИВОСТЬ И БУДУЩИЕ ВОЗМОЖНОСТИ

    Самые глубокие раны это те, которые нанесены самому себе.
    Человек, поглощённый прошлой несправедливостью будет слепым к будущим возможностям.
    Плохое урегулирование конфликта лучше чем никакое урегулирование.

    В течение прошлого столетия, мы были не в состоянии достигнуть согласия с Турками. Вещи могут измениться в следующем столетии, и мы можем добиться большего успеха, но надежда на это не политика.

    Мы может быть терпели неудачи, потому что позволяли неправильным людям представлять нас. Кто должен представлять нас? Не политические деятели, идеологи и националистические историки, а адвокаты, предпочтительно адвокаты из других народов, не потому что они лучше, а потому что они меньше заботятся о правде (метафизическое понятие) и больше о свидетельстве.

    Вести переговоры и идти на компромисс лучше чем не вести переговоры. Если мы достигаем согласия с Турками, то сможем однажды достигнуть согласия между нами, потому что этот вопрос разделяет нс больше чем что либо другое. Если это случится однажды, будущие историки могут открыть новую главу в нашей истории которую назовут "Рождение Нации."


    Ո՞վ է տնօրինում մեր շուկայում

    Ճանաչածս լավագույն հայերից մեկը կիսով ադրբրջանցի է:

    Մեր ազգայնականներից շատերը, սկսած Աբովյանից, վերջացրած Զարյանով, ամուսնացած են եղել օտարազգիների հետ։

    Մեր ավագ գործիչներից մեկն ինձ ասաց մի առիթով, որ մեզանում կան մարդիկ, որոնք զբաղեցնում են որոշիչ դիրքեր մեր կազմակերպություններում, որոնք թուրքեր են, այլ ոչ հայեր։ Նրանք խոսում են վարժ հայրեն, արտասանում են հայրենասիրական ճառեր, գրում են կատաղի հակաթուրքական հոդվածներ ու խմբագրականներ, բայց թուրքեր են։

    Սովետական նախկին մի գործակալ, որն ապրում է ներկայումս ԱՄՆ-ում, իր հուշերում գրում է, որ ՀՅԴ-ի բարձր էշելոններում գործում են ԿԳԲ-ի բազում գործակալ։ Փա՞ստ է դա, թ՞ե հնարանք։ Չգիտեմ ու ձև էլ չունեմ իմանալու, բայց ինքս բազում անգամ մեղադրվել եմ այս կամ այն հակահայ կազմակերպության անդամ լինելու մեջ։ Ինձ մեղադրել են ընթերցողներս, որոնք երևակայում են, որ հայ են, որովհետև կրում են Մամիկոնյան (չինական ծագմամբ) ու Բագրատունի (հրեական ծագմամբ) ազգանունները։

    Խորենացի կարդալուց հետո այլազգի բարեկամներիցս մեկը զարմանք հայտնեց այն փաստով, որ մեր թագավորների, թագուհիների, արքայազների ու արքայադուստրերի մեծ մասը ոչ թե հայեր են եղել, այլ պարսիկներ ու ասորիներ։

    Ֆրանսիացի մի հայտնի մանկագիր կա Մամիկոնյան ազգանունով, որը ոչինչ չի գրում հայերի մասին ու հայերի համար: Տիկինը մասնակից չէ հայկական որևէ գործունեության կամ դրսևորման հետ։

    Անրի Թրուայան (իրական անունը Տարասով կամ Թորոսյան), հայտնի ֆրանսիացի նովելիստ՝ ճանաչվում է որպես ռուս, ֆրանսիական բոլոր աղբյուրներում։ Հիշում եմ մի հարցազրույց նրա հետ, որտեղ նա հերքում էր իր հայկական ծագումը։ Վերջերս նա հերքել է իր նախկին հերքումը, բայց փաստն այն է, որ նա իր կյանքի ամբողջ ընթացքում հետաքրքրված չեր իր հայկական ծագումով, կամ հայերի պատմությամբ ու մշակույթով և արեց ամեն ինչ հայերից հնարավորինս հեռու մնալու համար։

    Վերջապես հիշենք մեր բոսերին, ղեկավարներին, սրբազաններին ու բարեգործներին

    Զարյանը մեր բոսերի, ղեկավարների մասին. - «Նրանցից ոչ ոք քաղաքականապես օգտակար չեղավ մեզ: Նրանց ամենաոխերիմ թշնամին խոսքի ազատությունն է»:

    Պարոնյանը սրբազանների մասին.- «Ուզու՞մ է սիրտդ գինի և ընթրիք ամեն օր. սրբազան դարձիր»։

    Րաֆֆին բարեգործների մասին. - «Մեր հարուստներն ու վաճառականները ամենակաշառված ու այլասերված անդամներն են հասարակության: Ոչ մի լավ բան նրանցից սպասելի չէ։ Նրանց միակ աստվածը դրամն է։ Նրանք մարդիք են առանց երկրի և աշխարհիս երեսին ոչ մի ազգի չեն պատկանում։ Շահույթն է նրանց միակ հայրենիքը»:

    Հայե՞ր էին արդյոք Րաֆֆին, Զարյանն ու Պարոնյանը: Չգիտեմ ու բոլորովին հետաքրքրված էլ չեմ դրանով։ Ես գիտեմ միայն, որ նրանք ազնիվ մարդիկ էին և ես պատրաստ եմ համարել ազնիվ մարդուն եղբայր, անգամ եթե պարզվի որ նա թուրք է։

    Արա Բալիոզյան - Կանադա

    Անգլերենից թարգմանեց Վահե Ավետյանը


    Նրանց հասակը միասին, երկու մետրից չի անցնում

    Սովետական տարիներին մի խումբ քաջ կար միայն Հայքում, որոնք բարձրաձայն կարող էին անկախություն բառն օգտագործել, բանտեր և աքսորավայրեր քշվելու վախն անտեսած։ Մնացյալը հոգու խորքում գիտեին, որ դրանք են քաջերն իրական, բայց վախենում էին խոսել։ Վախենում էին, բայց ծածուկ նախանձում նրանց քաջությանը, ինչպես ցանկացած վախկոտ է նախանձում քաջին։ Երբ անկախացանք արդեն փաստացի, Պարույրին քշեցին երկրից, բանսարկեցին, վատաբանեցին ու զբաղեցրին անկախակամիտների շարքերը միտինգավորների առաջ, օպերայի հարթակում ու գերագույն խորհրդում, դարձան քաղաքական այրեր, դիվանագետներ, կոնֆերանսների ու միջազգային հավաքների մասնակցող կարկառուն դեմքեր: Սովետական տարիներին այս ստվար բանակի ոչ ձայնն էր լսվում, ոչ ծպտունը, բացառությամբ կոմսոմոլի ու կոմկուսի ամբիոններից:

    Անկախանալու տարիներին հարյուրավոր շարքային քաջեր հարձակվեցին սովետական ոստիկանների վրա ու զինաթափեցին նրանց։
    Ոչ մի պաշտոնյա չեր կարող այդ մի քանի տարում որևէ մեկին վիրավորել, նսեմացնել, որովհետև անմիջապես նրա հախից կգային մեր երկրի տղամարդ տղերքը, որոնք հետո պատերազմ էին գնալու, հաղթելու էին։ Նրանք ընդամենը մի քանի հազար էին, միամտաբար իրենց ավտոմատներն էին տալու բուֆետչիկներին ու սահմանագիծ ծխախոտ ու պահածո հասցնող պահեստապետներին, որ նկարվեն զենքով ու ցույց տան իրենց լուսանկարները, զինվորների հետ նկարված, ռազմաճակատում։
    Մեր բարեսիրտ ու միամիտ եղբայրները խնդմնդալով տալու էին զենքերը, չկասկածելով, որ քաքլանի այդ ցեղը հայտարարելու է իրեն հետագայում պատերազմի վետերան, ի վկայություն դրա ցույց տա լուսանկարները ու ստանձնի սոված ու մրսած երկրում բենզինի ու լափի վաճառք-վերավաճառքը, հետագայում դառնա օլիգարխ, ափլփի սոված կանանց ու պատմի տասնամյակներով, կատարած սխրանքների ու հայրենիքին մատուցած իր բացառիկ ծառայությունների մասին, ռազմի և այլ դաշտերում։

    Մեր բոլոր լրագրողներին մի շնչով հեռացրին հեռուստատեսությունից, թերթերից, ասելով, որ նրանք բոլշևիկներին են ծառայել, որպեսզի տեղավորեն աշխատանքի իրենց բոզերին, սիրեկաններին, լավագույն դեպքում հորքուրի-մորքուրի դպրող չգնացած տգետ լակոտներին, ասելով, որ անկախ տեղեկատվություն են ստեղծում նորանկախ հայրենիքում, բայց իրականում ազատվելու համար նրանցից, ովքեր գիտեին հատ-հատ, թե ովքեր էին պանիկովսկիները հեղափոխությունից առաջ ու նաև ընթացքում: Դա արվեց նրա համար, որ չհիշվի այսօր, որ ողջ էսթաբլիշՄԵՆԹը, նախկին ու ներկա և անգամ գալիք, մուրացկան կույրեր էին, երկիը կոնվենցիայով կիսկսած լեյտենանտ Շմիդտի ապօրինի զավակներ ու նախկին սագագող:

    Մեր վաստակաշատ գիտնականները մեռան սովից ու ցրտից և աշխատազուրկ։ Մեր արվեստագետները ընկան վերնիսաժ, ու նվագեցին մետրոյի կայարաններում:
    Նրանց փոխարինելու եկան մի քանի հարյուր դոլլարով դկտորական վկայական գնած տգետները, գերեզմանաքար տաշողները, մեռել նկարողներն ու անսպառ ռաբիզը, իսկ սրանց սերուցքը դասախոսներն են, կոնսերվատորիայի ու մշակութային ուսումնական հաստատությունների պրոֆեսորները, սերունդ խեղողները։
    Գորբաչև խեղճացնող Համբարձումյաններին, Ղազարյաններին փոխարինեցին թաղային մենթից սարսափող տհաս գաճաճները:

    Սփյուռքից հայրենադաձված Մարուխյան-Տասնապետյաններին փոխարինեցին ախպարստաններից ներթափանցած հաստահետույք-հաստակաշի-հաստագլուխները, դպրոց չավարտած, բայց դոկտոր հորջորջվող քաղաքագետ վերլուծաբանները։

    Այսօր ստորացնում են բոլորին Հայքում, այնպես ինչպես հարկավ օսմաններն հայերին սուլթան Համիդի ու նախորդող ժամանակներում, երկրում լի են հեղափոխական անցյալով բազում անկախական, մի քանի տասնյակ հազար խրոխտ վետերան, կըկնակի անգամ առավել թվով լրագրող, ոչ պակաս գիտնական, դասախոս, դոկտոր-պրոֆեսոր, արվեստագետ, ախպար տեսաբան ու իրավաբան, բայց ոչ ոք ոչինչ անել չի կարողանում:

    Ի՞նչ պատահեց ձեզ քաջեր ու խրոխտներ։ Ինչպե՞ս հասկանալ ձեր քաքլանությունը, երբ 15 տարի առաջ ընդամենը առյուծի ցեղ էիք ըստ ձեր բարբաջ-մարմաջի։

    Բոլորդ սուտ եք, բոլորդ տականք, վիրավորանքից, սեփական ցեղի ճղճիմությունից հուսահատ, երկիրը լքած կորյունների սրտերը վառած, նրանց վտարած, անարժանորեն նրանց տեղերն ու վարկը գրաված վախկոտ ստահակներ։
    Դրա ապացույցն այն է, որ կորյունները ծնկի բերեցին մի ամբողջ կայսրություն, իսկ ձեզ հլու հնազանդ շան պես պահողներն ընդամենը երկուսն են, ու նրանց հասակը միասին, երկու մետրից չի անցնում։

    02.07.2007, Վաշինգտոն



    Միակ առաքինությունը

    Ռուսներն ու գերմանացիները երկու համաշխարհային կոչված պատերազմներում կոտորել են փոխադարձաբար տասնյակ միլյոն գերմանացի ու ռուս։ Այսօր Գերմանիան Ռուսաստանում ամենամեծ ներդնողն է, ռուսների մեջ արված հացումներում այն մասին թե ում չեն սիրում ազգերից, գերմանացիներն անգամ չեն հիշատակվում։

    Անցյալ դարի կեսերին ճապոնացիները ռմբակոծեցին ամերիկյան Պորտ Հարբորն ու համարյա ոչնչացրին նրաց ամբողջ նավատորմը։ Ի պատասխան դրա ամերիկացիք միջուկային առաջին ռմբակոծությունն իրականացրին Ճապոնիայի տարածքում, որտեղ զոհվեցին հարյուր հազարավոր մարդիկ։
    Այսօր այդ երկրները գործընկերներ են, իսկ ժողովուրդները վայելում են ամուր բարեկամություն։

    Վերոհիշյալ պատերազմներում ֆրանսիացիք, անգլիացիք, իտալացիք, իսպանացիք և էլի ուրիշներ կոտորել են միմյանց, լինելով ռազմական միությունների տարբեր բանակներում։ Զոհերի թիվն հասնում է միլյոնների։
    Այսօր նրանք միավորված են Եվրոպական Միության մեջ, իրենց համարում են եվրոպական ընտանիք, չունեն սահմաններ։

    Շոտլանդացիների և իռլանդացիների մեծամասնությունը լքել են իրենց հայրենիքները և իջևանել են ԱՄՆ-ում, որովհետև հարյուրամյակներով նրանց կոտորել ու նսեմացրել են անգլիացիները։
    Նրանք երբևէ չեն անվանել իրենց նկատմամաբ իրականացվածը ցեղասպանություն, որովհետև ապրում են հիմա, ներկայում, իրենց համարում են տակավին կենսունակ, ատելությամբ ու հիշողությամբ միայն ապրող ֆանտոմային ցեղ։

    Միլյոնավոր զոհեր տված վերոհիշյալ ազգերից ոչ մեկի մտքով չի անցել երբևէ համարել իրենց ցեղասպանված։

    Ցեղասպանված են, միմյանց փոխադարձաբար մեղադրում են ցեղասպանություն իրականացնելու մեջ միայն հայերը, հրեաները, ադրբեջանցիք, պաղեստինցիներն ու թուրքերը։

    Սա հարկավ բացատրվում է այս ցեղերի հազարամյա օսմանյան ընդհանուր ժառանգություն-հոգեբանությամբ, որտեղ չմարող ու անընդհատ բորբոքվող ատելությունը կյանքի միակ մղիչ ուժն է, նախանձն էությունը, իսկ ցեղային ինքնասիրահարվածությունն ու սնապարծությունը՝ միակ առաքինությունը:

    03.07.2007, Վաշինգտոն


    Единственное достоинство

    Русские и немцы истребили обоюдно несколько миллионов людей в двух так называемых мировых войнах. Сегодня Германия самый крупный инвестор в России, а в ответах на опросы в России о народах которых русские не любят больше всего, немцы даже не вспоминаются.

    В середине прошлого столетия японцы разбомбили Порт Харбор и почти полностью уничтожили американский морской флот. В ответ американцы осуществили первую в истории ядерную бомбёжку на территории Японии где погибли несколько сот тысяч.
    Сегодня эти государства партнёры а народи связаны крепкой дружбой.

    В вышеупомянутых войнах французы, англичане, немцы, итальянцы, испанцы и много других истребляли друг друга, будучи в разных военных лагерях. Число погибших несколько миллионов.
    Сегодня они объединены в Европейском Союзе, считают себя европейской семьёй, у них нет границ между собой.

    Большинство шотландцев и ирландцев покинули свои страны и нашли приют в США, потому что их истребляли и унижали веками англичане.
    Они никогда не называли случившееся геноцидом, потому что живут сейчас, в настоящем, считают себя дееспособными, а не фантомным племенем живущим только памятью и ненавистью.

    Ни кто из давших миллионами жертв вышеупомянутых народов не считали себя истреблёнными, потерпевшими геноцид.

    Геноциду подверглись и обвиняют взаимно в осуществлении этого только армяне, евреи, азербайджанцы, палестинцы, курды, ассирийцы и турки.

    Это объясняется наверно общим, тысячелетним оттоманским наследием-психологией этих народов, где неперестающая и постоянно разжигаемая ненависть единственный стимул жизни, зависть является сутью бытия, а племенная самовлюблённость и бахвальство - единственное достоинство.


    03.07.2007, Вашингтон



    Եվ լինի տերը մեզ պահապան և մեր ազնիվ ծառային՝ ԱՄԵՆ

    Տողերս գրելու առիթը հանդիսացավ Հրայր Ավետիսյանի հեղինակած «Նույն փոցխի վրա՝ երկրորդ անգամ» հոդվածը, «Չորրորդ Իշխանություն» թերթում հրապարակած, որտեղ հեղինակը քննադատում է Վազգեն Մանուկյանին, գալիք նախագահական ընտրություններում ինքն իրեն ընդդիմադիր միասնական թեկնածու հռչակելու համար, պնդում է, որ «ԱԺՄ» նախագահի քայլերը «մեղմ ասած չեն տեղավորվում ընդդիմադիր դաշտի առկա զարգացումների տրամաբանության մեջ» ու կոչ է անում ընթերցողին՝ մեզ, որ դատենք ինքներս, նետելով հրապարակ նախապես Վազգեն Մանուկյանի վերջերս արած հայտարարությունն այն մասին, որ «նրանք, ովքեր փորձում են հող նախապատրաստել Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի վերադարձի համար, իրականում աշխատում են հօգուտ այսօրվա իշխանությունների, որովհետեւ քննադատում են մյուս բոլոր ընդդիմադիրներին»: Սրան հետևում է քամահրական «Բանից պարզվում է` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի «կողքին կանգնածներն» են մեղավոր, որ ընդդիմությունը ձախողվել է ե՛ւ 1999-ին, &
     
  9. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    Ֆանատիկոսներն ու խուլիգանները

    Բոլոր ֆանատիկոսները, ինչպես խուլիգանները, վախկոտ են, որովհետև վախենում են բացահայտվել որպես ֆանատիկոս։ Դրանով է բացատրվում նրանց վախը խոսքի ազատությունից։

    Խոսքի ազատությունից վախենալը վատ է, դա չհասկանալն անհամեմատ ավել վատ։

    Ամբարտավան ծնողների զավակները չեն տեսնի երբեք իրենց որպես ամբարտավան։ Նույնը կարելի է ասել ցեղերի մասին, որոնց ղեկավարում են ամբարտավանները։

    Ուղեղը լվացած միջին ապուշի գլխում հավաքական ատելությունը ոչ թե թերություն է, այլ արժանապատվություն և հայրենասիրական պարտականություն։



    Եվ լինի տերը մեզ պահապան և մեր ազնիվ ծառային՝ ԱՄԵՆ

    Տողերս գրելու առիթը հանդիսացավ Հրայր Ավետիսյանի հեղինակած «Նույն փոցխի վրա՝ երկրորդ անգամ» հոդվածը, «Չորրորդ Իշխանություն» թերթում հրապարակած, որտեղ հեղինակը քննադատում է Վազգեն Մանուկյանին, գալիք նախագահական ընտրություններում ինքն իրեն ընդդիմադիր միասնական թեկնածու հռչակելու համար, պնդում է, որ «ԱԺՄ» նախագահի քայլերը «մեղմ ասած չեն տեղավորվում ընդդիմադիր դաշտի առկա զարգացումների տրամաբանության մեջ» ու կոչ է անում ընթերցողին՝ մեզ, որ դատենք ինքներս, նետելով հրապարակ նախապես Վազգեն Մանուկյանի վերջերս արած հայտարարությունն այն մասին, որ «նրանք, ովքեր փորձում են հող նախապատրաստել Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի վերադարձի համար, իրականում աշխատում են հօգուտ այսօրվա իշխանությունների, որովհետեւ քննադատում են մյուս բոլոր ընդդիմադիրներին»: Սրան հետևում է քամահրական «Բանից պարզվում է` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի «կողքին կանգնածներն» են մեղավոր, որ ընդդիմությունը ձախողվել է ե՛ւ 1999-ին, ե՛ւ 2003-ին, ե՛ւ 2007-ին» նախադասությունը, որով ըստ էության ամբողջանում է հոդվածի քաղաքական պատվերը, որն է՝ ով մեր պապային կպնի, մենք կկպնենք նրան:
    Սիրելի Հրայր Ավետիսյան, կողքին, տակը, վերևը կամ որևէ անկյունով կանգնածներ, անգամ պարկածներ. առաջարկում եմ թողնել մի պահ Լևոն ՏերևՊետրոսյանին, Վազգեն Մանուկյանին, նախկինում կայացած ու արդեն ծերացած մարդկանց այդ կույտը, հիշել մի պահ, որ լավ, կամ վատ նրանք իրենցն արեցին, մտան պատմության մատյանները, անցան, այսօր էլ բավականին լավ տեղավորված են։ Առաջարկում եմ հետևել սիրելի հոդվածագիր եղբայր Հրայր Ավետիսյանի հորդորին ու դատել ինքուրույն։
    Նախ՝ Վազգեն Մանուկյանն ինքնին մի երևելի կերպար չէ ու բոլորովին հարկավոր չէ նրան քարկոծել Լևոն Տեր-Պետրոսյանին «կպնելու» կոնտեքստում, եթե «ՊՌ»-ով զբաղվելը չէ մեր նպատակը, այլ լուծում գտնելը մեր հազար ու մի ցավերին, որոնց ժառանգորդն ու սեփական մաշկի վրա կրողները մենք ենք, հոդված գրողներս ու ընթերցողներս ու մեր զավակներն ու անգամ նրանց սերունդները, բայց ոչ մի դեպքում Լևոնն ու Վազգենը ու մնացյալ ջոջերը «Ղարաբաղ կոմիտեի» իր ածանցյալ մետաստազներով, որոնց շոշափուկները ձգվում են մինչ Ռոբերթ ու Սերժ։ Բավարար կլինի, որ մի անգամ ֆիքսենք, որ վարչապետ Վազգենի հավաքագրած նախարարները խուժան ու գրպանահատ դուրս եկան անխտիր, որ նրան սկուտեղի վրա մատուցվեց նախագահություն, որից նա ծլկեց, թողնելով սկուտեղը մատուցած հայրենակիցներին ծեծ ու ջարդի մեջ և որ նախկին խորհրդարանի մանդատի ու չորս տարվա աշխատավարձի դիմաց, համաձայնվեց անգործության մատնվելու և ընդդիմության կատարյալ խեղաթյուրման պատվերին։ Այսքանը բավական է, որ նրա վրա խաչ քաշենք անցնենք առաջ և այլևս չհիշենք, որովհետև ըստ պապենական ավանդույթի հանգուցյալների մասին վատ բան չեն ասում, բա՜յց, այս ամենով հանդերձ, իրավացի է հանգուցյալը մասամբ, ասելով, որ «կողքին կանգնածները» ջուր են լցնում Ռոբերթի ու Սերժի ջրաղացքարին։ Մասամբ, որովհետև դրանով խանգարում են ոչ թե Վազգենին, կամ մնացյալ քաղաքական ծերակույտին, այլ խիստ անհրաժետ, անհամբեր սպասվելիք երիտասարդ ընդիմությանը, որն այդպես էլ չի առաջանում և անգամ չկան նշանները առաջին ծիլերի։ Իզուր է հոդվածագրի սարկազմը նաև Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ու «կողքին կանգնածների» մեղավորության վերաբերյալ այն բանում, որ ընդդիմությունը ձախողվել է ե՛ւ 1999-ին, ե՛ւ 2003-ին, ե՛ւ 2007-ին։ Սարկազմը տեղին կլիներ իհարկե, եթե վերաբերեր միայն «կողքին կանգնածներին», որովհետև նրանք ոչ Տեր-Պետրոսյանի իշխանության օրոք, ոչ առավել ևս հետագայում, որևէ բանի վրա ազդել չեն կարողացել, բայց այն որ ընդդիմությունը հարատև ձախողվում է անկախության օրվանից սկսած, դա միայն ու միայն Տեր-Պետրոսյանի մեղքն է, իր ստեղծած պապայական ավտորիտար համակարգով, որը մինչ օրս շարունակվում է, ընդունում է քրեագավառական, կոմսոմոլ-չեկիստական ձևեր, բայց անփոփոխ նույնն է։ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է Սերժ Սարգսյանին նշանակել ազգային անվտանգության նախարար, Լևոն Տեր-Պետրոսյանն է հետագայում տվել վարչապետական աթոռը Ռոբերթ Քոչարյանին, այդով զարգացնելով իր հիմնադրած ավտորիտարիզմը գավառականությամբ, չեկիզմով ու կոմսոմոլ-կոմիսարիզմով։
    Սրանք անհերքելի փաստեր են, որոնք հերքել չեն կարող հանրապետության բոոլոր թեթերը միասին, անգամ եթե հակառակը պնդեն 50 տարի շարունակ, առավոտից գիշեր։
    «Մեզ, անկեղծ ասած, բացարձակապես չի հետաքրքրում, թե ընդդիմության ներսում ով կլինի առաջինը: Կարեւորը` որ կարողանա հաղթել».- գրում է Հրայր Ավետիսյանն իր հոդվածի վերջում, և ես դա համարում եմ կենարար միտք, հույսի փայլատակում, անձնական և անգամ ազգային հաշտեցման ուղենիշ:
    Սիրելի Հրայր, պարոն Ավետիսյան, եթե կուզեք, կամ հարազատ եղբայր, որի երակներում հոսում է նույն արյունը ինչ իմ ու բազում ուրիշ հոդվածագիր ու ընթերցող հայորդիների ու դուստրերի. եթե իսկապես կարևոր չէ թե ով կհաղթի, եթե անկեղծ եք եղել վերոհիշյալ տողերը գրելիս ու չեք կատարել ձեր կուսակցության, կամ թերթի խմբագրի, կամ որևէ ուրիշ թայֆայի պատվերը այդով, եկեք մոռանանք հին անունները, առաջին հերթին Տեր-Պետրոսյանի, հետո Վազգենի, հետո մնացյալ կարծրացած դեմքերի, հիշենք վերջապես, որ բոլոր այդ այրերի միսիան եղել է մեր ծառան լինելը, իսկ երկրի տերերը մենք ենք, շարքայիններս ու համաձայնենք, որ անուններով հայրենիք կերտելը ենթարկվեց խայտառակ ֆիասկոի, որ դրանից հրաժարվել է պետք ամբողջովին, անկախ նրանից ինչ կուսակցության ու աղանդի ենք դավանում և ովքեր են մեր մտերիմներն ու ազգականները։ Եկենք համաձայնենք վերջապես, որ ոչ թե պապան է մեզ ղեկավարելու, այլ գաղափարը, և որ մեր ընտրյալ ծառան կլինի նա, ում մենք կվստահենք ոչ թե «ՊՌ»-ով սարքած անունով զմայլված, այլ նրա տված երաշխիքով, որ հավատարմորեն կիրականացնի գաղափարը, որը ոչ մի դեպքում չպետք է լինի բարդ ու քաղաքացիներիս իմացականությանն անհասու։
    Ո՞րն է այդ պարզ գաղափարը, նախագահի նախընտրական ծրագիրը, եթե կուզեք։ Խնդրեմ՝

    1. Սովետական Միության լրտեսական կազմակերպության, ներկայումս «ԱԱԾ» զեղծափոխված «ԿԳԲ»-ի արխիվների գաղտնազերծում, սովետական, հետագայում ռուսական և այլ երկրների անվտանգության մարմինների հետ համագործակցած մարդկանց անխտիր հեռացում, լրտեսական ամբողջ ցանցի բացահայտում ու բոլոր նշյալների քաղաքական-հասարակական գործունեությամբ զբաղվելու ցմահ արգելում։

    2. Խորհրդարանի ու կառավարության լուծարում, վարչական ժամանակավոր կառավարման անցում։

    3. Անկախության հռչակումից մինչ օրս խոշոր և հանցավոր ճանապարհով սեփականաշնորհումների ազգայնացում, գործող ձեռնարկությունների ղեկավարման համար պետական տնօրենական խորհուրդների ստեղծում, որոնց նպատակը լինելու է աստիճանական սեփականաշնորհումը կրկին, մասնաբաժինների ձևով, քաղաքացիների տնտեսական վիճակի ու գնողունակության զարգացմանը համընթաց։

    4. Կաշառակեր պաշտոնյաների հեռացում կառավարման, մշակույթի, կրթության, առողջապահական, սոցիալական ու հասարակական բոլոր ոլորտներից։

    5. Քրեական հեղինակությունների ու կազմակերպված հանցախմբերի վնասազերծում, մեկուսացում։

    6. Վեց ամիս անց, խորհրդարանական նոր ընտրությունների անցկացում, կառավարության ձևավորում, սահմանադրության փոփոխություն՝ նախագահի պաշտոնի վերացում ու խորհրդարան-վարչապետական կառավարման անցում, և նախագահի հրաժարական։

    Սիրելի Հրայր Ավետիսյան և մնացյալ ընթերցող. որպես պատասխանատու քաղաքացի, այս ծրագրի տակ պատրաստ եմ ստորագրել, երդվել և անցնել ծառայության այս վայրկյանից սկսած և տերը լինի մեզ պահապան։ Եթե դուք կստորագրեք ու կերդվեք, անմիջապես կհրաժարվեմ հավակնություններիցս, կքվեարկեմ ձեր օգտին ու կծառայեմ ձեզ հավատարմաբար։ Եթե մեկ ուրիշը ստորագրի ու ստանձնի ծառայությունը, կհորդորեմ ձեզ հրաժարվել ու զիջել ու միասին ծառայել նրան և այդ ծառայությունում պատրաստ եմ զբաղեցնել ամենաանշան տեղը, որովհետև իրավացի եք ասելով, որ «բացարձակապես կարևոր չէ, թե ընդդիմության ներսում ով կլինի առաջինը: Կարեւորը` որ կարողանա հաղթել»: Սա, ի դեպ, նաեւ Վազգեն Մանուկյանին է վերաբերում, ինչպես նաև Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, ինչպես նաև հայտնի ու անհայտ ցանկացած մեկին, որը չի համարի իր անունը նախընտրական ծրագիր, այլ կորդեգրի գաղափարը, կերդվի իրականացնել ու ազնվորեն կիրականացնի։
    Եվ լինի տերը մեզ պահապան և մեր ազնիվ ծառային՝ ԱՄԵՆ

    Եղբայրական սիրով՝
    Վահե Ավետյան

    15.07.2007, Վաշինգտոն
     
  10. Vahe Avetian

    Vahe Avetian

    Регистрация:
    23 апр 2007
    Сообщения:
    10
    Симпатии:
    0
    ЭТО БЫЛ НЕ МОЙ СЫН

    Мои личные армяно-турецкие отношения начались в 1962-70 годах, в дедовском дворе родного Хавуза. Первые шесть лет была фаза брейнвоушинга, а остальное - активные действия.

    Я всегда был практиком, слово и дело начинались у меня почти одновременно. Не уверен, конечно в ценности подобного характера, просто именно это мое качество подвигло меня на деятельность в возрасте шести-семи лет, в сфере армяно-турецких отношений.

    Я уже знал все: резню, Ноя, Айка, Бэла, Вардана Мамиконяна, Васака и Меружана Сюни, и соотвественно Арцруни, Муш, Тарон, Вигена Бабаяна, а значит - Карабах, Степана Затикяна – а значит... Одним словом настал наконец тот день, когда я понял, что уже все знаю для того, чтобы перейти к конкретным боевым действиям, потому что в аттестате моих знаний появилась последняя, самая влиятельная печать: только с оружием придет спасение армянского народа. Первым моим оружием была кирка, первыми моими воинами - Аркадик и Рузан, жившие по соседству. Участие последней было для меня важно в том плане, что с детства смог понять: когда идешь делать что-то плохое, нельзя брать с собой женщину.

    Аркадик и я, вооруженные кирками, бегом ворвались в каморку одиноко живущей по соседству старухи-турчанки Зиба и разгромили все: стены, домашнюю утварь, постель, посуду. В конце захватил в качестве трофея огромный Коран, наполненный арабской вязью, с гордостью принес домой, как свидетельсво моей первой победы в священной войне. У меня сейчас его нет, потому что жена брата моего отца отобрала его и сказав:
    - не переноси через порог эту грязь,
    выкинула в окно.

    В моем любимом дворе Хавуза, старуха Зиба, причитая, собирала оборванные в клочья и разбросанные всюду страницы Корана, а я смотрел на нее победоносно и гордо:
    - Это еще начало.

    Спустя годы снова и снова спрашиваю себя, стыжусь я этого или нет, и каждый раз с уверенностью отвечаю – нет, потому что изверг, учинивший погром в доме у беззащитной старухи - не мой сын и не мой ученик.

    Из книги “Армия Независимости”, Ереван, 2005.


    НЕНАВИСТЬ - ЛЮБОВЬ ПО ПРИКАЗУ

    В 90-ом случилось что-то, и отряд Армии Независимости начал готовиться к карательной операции в приграничных грузинских районах.

    Несколько человек вели переговоры с Гамсахурдиа в то время, а отряд уже в полной форме, с машинами, необходимым топливом и боеприпасами наготове, ждал приказа: в случае безрезультатности переговоров осуществить блиц-операцию и вернуться.

    - Нужно будет нaнести по возможности тяжелый хозяйственный ущерб, говoрил кoмaндир, - поднять шум, разоружить ментов и конфисковать оружие и технику, избить несколько невинных людей, из числа тех, кто проявит отвагу.

    Вылазка должна была иметь психологическое воздействие. Говoрили, что решение было принято секретно, в Армии Независимости, никто в республике не осведомлен. Тогда еще у меня не было поводов для сомнения. Сегодня вeликoe мнoжeствo кoнeчнo.

    Возможно к политическим событиям тех лет обратяться историки, хотя конечно не уверен, в том, что они не будут подкуплены, как бывает всегда, на что мне в принципе абсолютно наплевать, потому что меня безусловно интересует далекое будущее, но не настолько, насколько мое настоящее Я, потому что давно и безоговорочно признал – я неисправимый и законченный эгоист и в этом, по-моему, есть законная грань между личностью и обществом, между Я и МНОГИМИ.

    Отставив на время в сторону события тех лет, вспоминаю о “Я”, одного парня, который в день землятрясения уже успел потерять уважение к смерти или страх перед ней (как хотите) – не моргнув был готов стрелять в грузина, для развлечения, для удовольствия и даже с большим удовольствием, чем в азербайджанца (об этом свидетельствовали казарменные шутки). Помню несколько напряженных часов, когда мы, пареньками, собрались в кучку, и разжигали друг в друге адреналиновый пожар перед началом изуверского похода и ненавидели, ненавидели, ненавидел… было приказано ненавидеть.

    ***

    Две разбойничьи шайки в Арташате сцепились друг с другом, и заминировали водохранилище, угрожая потопить в Араксе десятки армянских деревень. Два отряда Армии Независимости заняли позиции между их селами, сдерживая их взаимные атаки, а переговорщики, как всегда, старались привести в чувство взбещенное хулиганье.

    И два дня солдаты сидели в окопах, через один держали позицию в противоположном направлении. Эти события тоже найдут свое место в истории или исчезнут навсегда, но в те дни наши “Я” не шутили, потому что любили, любил…было приказано любить.

    ***

    Любовь по приказу, ненависть по приказу - есть результат реализации верховенства национальных интересов.

    Здесь истоки.

    Из любви по приказу рождается фашизм, потому что сельскохозяйственные племенные питомники и концентрационные зоны ненависти арийцев – это последствия организованной любви-ненависти.

    2004-12-08, Стокгольм
    С благодарностью - Л. М.

    Из книги "Армия Независимости", Ереван, 2005


    ЗДРАВСТВУЙ, ПАСИФИК

    - Ну что, добрался? – спросит меня мой трижды любимый друг, брат по оружию, который не сомневаюсь, в один день превратится в геноссе парты, если все пойдет так, как идет. Как видишь друг мой, все продолжается и я по дружески восхищаюсь любимым другом.

    Возможно, что он все понимает лучше меня, и стать парта геноссе наверно будет очень полезно для процветания, развития, феминизации, непонятных анархо - большевистких, философских, познанавательных, неопознанных идиотско-гениальных штучек и развития страны. По-моему это мутиловка. В последнее время кажется, что это одно и тоже: потому что на каждом шагу гения может назвать дегенератом, уродом, извращенцем и хулиганом неичерпаемый в веках, невежественный, амбициозный люмпен-пролетариат, который не учился в школе, но в отличие от недавно эмигрировавшего из Армении профессора, воображает, что он богат, потому что после того, как 20 лет продавал пиццу, собрал, по своему мнению, кругленькую сумму, размеры которой обязывают его непосредственно участвовать на всех научных конференциях, собраниях, потому что засчет госбюджета, неважно какого – армянского, американского, европейского - он может шляться в Армению и обратно, покупать квартиры соотечественников, выброшенных на улицу, лапать их дочерей и вдов, и гулять по Гленделю в статусе добродеятеля.

    - На Родине моей property осуществил. Мог бы и в другом месте приобрести, но на Родине сделал investMENT, чтобы оне развивались. Достойны жалости оне.

    Оне, наверно имеет ввиду тех, кто были выдворены из домов, тех, кто были изгнаны и добродеятель для спасения онных, купил мавзолей, построенный на руинах их домов, закрыл на ключ и вернулся на родину – в Глендель.

    - Братан, поехал я, клевую хату купил, в тех новых зданиях, что строят, хороший invest, три года назад 50 тысяч баксов говорили, сегодня 300 стреляют, братан. Жалко их братан, наш народ, надо им немножко дать, себя лишить, чтоб они на ноги встали. Не стоит, да, братан, только плохое видеть: сионисты, пан и обыкновенные турки, американцы, европа, масоны, черти, святые и вообще все – наши враги, хотят наш народ испортить, извратить. Поэтому не говори о плохих вещах, только хорошее говори, братан, чтобы наш народ немножко окреп, чтобы хорошо было, братан.

    Наверно он имеет ввиду, чтобы его investMENT преумножился, а жена того, кто лишился дома, поехала в Америку работать прислугой, чтобы деньги посылать мужу на все, также на то, чтобы за алкогольными столами лакать тосты за мужество.

    Первому, обобщая его со всей диапорой, скажет мой среднестатистический армянский брат.

    - Ахпары испортили нашу родину.

    Как будто ахпары это какое-то дикое племя с полинезийских или других каких-то островов, и невозможно, чтобы среди них были те, что ходили в школу. Неходивший в школу ахпар – тупой и недалекий, и в лучшем случае, дойная корова, как тот идиот пицце-дельщик, который своими деньгами вытеснил ученого, потому что в Армении очень хорошенькие малолетние проститутки, ряды которых возможно пополнят дочери тех, кто лишился своих домов.

    Часть их, выбранных мастерским вкусом армянских добропорядочных госпож, поедут в Дубай преподносить арабским и другим клиентам за десять долларов то, о чем я писал в своей прошлой книге, за что был сильно обруган и сильно похвален, одновременно и много раз.

    Уйдем от индивидуализации. Вернемся к явлению, дорогие.

    Обобщая второго инвестора, на всех возможных научных и невежественных конференциях, и даже во сне самому себе скажет мой диаспоральный сородич: Те, кто приехали из Армении, шлюхи, аморальные шлюхи. Покрыли позором нас здесь, в Гленделе и среди американцев, мы столько лет здесь были, все нас любили, эти пришли, покрыли нас позором.

    Как следствие, снова заставят молчать художника, скульптора, музыканта и трижды проклятого писателя. Среди братьев и сестер, что посещают родину, есть также несомненно литераторы и искусствоведы, которые могут замалчивать молчание, потому что выяснилось, что в Армении не хотят касаться этой темы и это считается достаточным доводом для того, чтобы оправдать свое прямое участие в преступлении – насилии над свободой слова.

    Он вульгарен, плохо владеет языком, пишет чепуху и является оскорблением нашего национального достоинства и вообще, поскольку он не нравится мне лично, мне гению, искусствоведу, культурологу, литературоведу и народному герою, - пусть идет в тюрьму.

    - В тюрьму?

    - Да, в тюрьму.

    - В Гленделе?

    - Почему только в Гленделе, дарагой братан, в Армении тоже, да и в Европе и везде, где застигнет судьба потерявшего кров армянина.

    Оставим клоунаду.

    Недавно Егиш рассказывал, что его стихотворение про шута, где он сообщил драгоценному обществу, что идиотам совсем не нужны поэты, также как и солдаты добровольческих отрядов, также как и политические мужи, закаленные войной и пером, а также общественные деятели, от опытного глаза которых не может укрыться ни один пиццедельщик и капитан тенкеш, включая комиссаров горгенов и штирлицев. Им нужен шут, шут для этого обезьянего племени, им нужен пир и вульгарный смех. И идут друг за другом ленин и али, мужик и чик: смейтесь своим пролетарским смехом, комиссары.

    Ослепленные безукоризненостью биографии братья фетишисты, засунули его в дыру, приблизительно можем представить, что было, он пропал без вести – это- то мы все знаем, вах Чаренц, ах Чаренц.. Мы тебя очень любим, мы плачем, скорбим от души, но и без тебя у нас горя хватает, поэтому оставайся исчезнувшим и даже очерненным, до сего дня.

    - Братан, говорят, этот Егише Чаренц мальчиков любил. И стих есть у него такой, братан. Вот Бнагир открой и читай.

    Это стихотворение, скотина, не для комиссара, это письмо, а не донос. Это письмо от поэта поэту, пусть будут благословенны в веках все читающие, потому что тот, кто читает, самопроизвольно поэт, даже тот кто не читает - поэт, просто превратился в болвана-паразита. Стихотворение – это письмо шестнадцатилетнему Егишу, которое написал сороколетний поэт самому себе, шестнадцатилетнему, и тому пареньку, что прочитает после.

    Он сделал это на пятьдесят лет раньше американца Ричарда Баха, отца Чайки по имени Ливингстон, но американцу – остров, самолет, армянину – исчезновение и тюрьма.

    Комиссар, ты же не знаешь диалектику и связываешь свое будущее только с наличными деньгами.

    Я Егиша люблю, того солдата, того политического-общественного деятеля, того писателя, поэта и того паренька, который получил его письма.

    Я СЕБЯ ЛЮБЛЮ

    Потому что во мне вы, мое племя, все без исключения, никого не могу оставить снаружи, это – табу, потому что я ношу в себе любовь первобытного общинного орангутанга, с незапамятных времен, так долго, что щенками мне кажутся ваши адам-ева, и Ной, и все святые, и христианские, и дохристианские и все иже с ними, в этом мире, где я никогда не стонал, что значит, что стонал я только дома. Знакомый-незнакомый, явный и тайный, придуманный призрак или реальный сброд

    ИДИ НА ...

    Я люблю свое племя, свое племя, своего вола.

    То, что мое, комиссар, – это не грязь, это навоз.
    Навоз – добро, комиссар, просто это не твоего ума дело.

    Не я сказал, комиссар, Мастер сказал. Тот, чья дочь предает меня молчанию сегодня, как безнадежно влюбленная в прошлом монашка.

    Она - журналист, имеет общественное положение, не подпускает других, и ожидает, что ради мастера мы должны терпеть соучастие в преступлении и превратиться в грязь в глазах комиссара, о чем говорил Мастер, и сесть в тюрьму. Сначала в Ереване, потом опять, через пятнадцать лет в Стокгольме, потом в Гленделе, Соединенных Штатах, где подавшие на меня в суд были опять армянами. Даже арестовывавший меня полицейский.

    Меня арестовывают и сажают в тюрьму в той стране, где родился Джордж Вашингтон, где написана декларация о правах и где все: арестованные, способствующие, ложно свидетельствующие и полицейские – армяне.

    Меня арестовывают за свободное слово.

    Ты надоело мне уже, племя. Какие вы тупые и более туп я, что продолжаю вас любить, даже вашу тупость.

    Оф, аман, балам. Не знаю, что делать.

    Нет, знаю. Пойду поклонюсь матери-океану, не имел времени повидать ее, потому что слишком занят моими соотечественниками, или они мною заняты организованно.

    Иду, не знаю куда. Не знаю где я, в каком-то месте, которое здесь называют «фри-вей», в переводе - свободная дорога, которая приводила меня к океанам в прошлом, и я пропадал без вести каждый раз и появлялся опять.

    - Здравствуй мать-Пасифик

    - Шшшшшшшшшшш...

    - Тетя Атлантис передавала тебе привет, обнимала с тоской…

    - Шшшшшшшшшшш... молодец, сынок. Передай привет моим остальным сестрам, когда будет повод. Скажи им, что я на месте.

    Сказала и подмигнула мне стаей дельфинов, появившихся в миг из воды.

    - Здравствуй, сынок, здравствуй...

    Санта-Моника, Лос-Анджелес
    3 октября, 2006



    ПАРАДЖАНОВ БЫЛ ЧЕЛОВЕКОМ

    Он был просто смелым человеком, возможно самым смелым в истории советов, и поэтому он был всегда свободен, и уверен в том, что ни одно ЧК, со всей своей извращенностью, не может умалить его гениальность.

    - Параджанов не был гомосексуалистом, Ваге,-

    говорит неожиданно мой хороший друг Микаел Насберг, в уютной доме которого мы расположились за чашкой кофе, после того, как смотрели фотографии.

    Этого дядю, ровесника моего отца, я нашел годы назад, в то время, когда он уже перестал искать шведа внутри себя, считая это безнадежным делом.

    - Тифлисец я, Ваге, тифлисец. Понял это наконец, оказавшись на родине.

    Миша - так зовут его все русскоязычные знакомые - один из моих друзей, проникших в Европу из всех бывших советских дыр, родился в Тифлисе, от отца-шведа, который в свою очередь родился в Сибири, от шведского деда-большевика, который, увлеченный идеологическими ветрами, в начале прошлого века приехал в Россию помогать Ульянову Ленину Ильичу, но когда закончились подарки, привезенные из лесов Стокгольма, он оказался в ссылке, где родил династию шведских Насбергов, в том числе и Мишу, который в свою очередь в Тифлисе родил двух прелестных дочерей, тех кекелок, при виде которых у меня захватывает дух, но об этом не стоит говорить публично.

    - Параджанов не был гомосексуалистом, Ваге.

    Микаел (Миша) Насберг друг Параджанова с детства, фотограф, удостоенный Кенон-менонов, Кодак-модаков, авард - мавардов еще в советское время. Одним словом, мастер своего дела, которого сразу же с ногами и руками оторвали на новую родину, и он на превосходной работе сейчас, но стонет беспрерывно и говорит:

    - Тифлисец я, Ваге, тифлисец.

    - Меня не интересует постель Параджанова, или кого-либо, Миша. Как артиста я его ни во что не ставил, когда был молод, потому что ума не хватало и не понимал ничего, сейчас кажется понимаю – восхищаюсь им.

    - Ведь именно в этом было злодеяние, Ваге. Послушай, объясню. Людей, знающих Параджанова можно разделить на две обобщающие категории. Свиньи, которые интересуются половой жизнью других, возможно за неимением своей, и проститутки, которые прикидываются либералами и говорят, что не интересуются чужой постелью, но почти никто не говорит: Стоп! Зачем сел в тюрьму этот человек? Ведь живы же все, кто его посадил? Почему они не несут наказания?

    - Ну в то время, по советским законам судили. Да это плохо, но что мне делать сейчас? Подать в суд на тех, кто посадил? Да? Этого хочешь? А ты почему не подаешь в суд?

    - Сам знаешь что делать, но не об этом сейчас речь. Я говорю о том, что даже у либерала мозги промыты: Параджанов был геем - и таким образом даже либерала, независимо от его воли, причащают к чужой постели. Информация размещена на твоем хард-диске, и даже если не осуждаешь гомосексуалистов, все равно знаешь, что Параджанов был гомосексуалистом. Но он не был гомосексуалистом. Хочу сказать, что не имеет значения фашист ты или либерал, и что ты по-своему думаешь о Параджанове. Главное то, что все, что ты знаешь – ложь и клевета, и это относится не только к Параджанову. В нас внедряют ряд сведений обо всех светлых людях, чье наследство может быть возможной угрозой для империи, эта информация ложная изначально, и внедряют ее десятилетиями, а может быть и тысячелетиями. Кто знает? В результате большая часть того, что мы знаем, или даже все, что мы знаем – ложь.

    Приходит на ум множество скверностей, которые по всем поводам и везде изрыгают в адрес наших великих мои соотечественники, особенно те их них, что ошибаются в написании собственного имени и фамилии, и как правило утверждают, что информация точная, потому что об этом расказал сын тети-чекистки или любовник сестры секретаря райкома комсомола.

    Туманян был педофилом и плохим человеком, его не любили родственники.

    Исаакян был персом и инцеститом.

    Чаренц любил несовершеннолетних мальчиков и был наркоманом.

    Параджанов был геем.

    И так компроментируют людей, даже умерших.

    Мы еще не поняли, что стали гражданами, народом, вот уже 15 лет, и что общинность не подобает народу и гражданину. Мы компроментируем свет - всех тех, которые завещали нам знание и дух, созидающие будущее. Добровольно напялившие на себя символы нечисти – звезды, комиссары – организаторы и злодеи, убивают на корню, с детства, интерес к собственной литературе, искусству, культуре. Делают это организованно, под неусыпным контролем Кремля или другим чужим контролем.

    - Параджанов не был гомосексуалистом, Ваге.

    Его позвали тифлиские чекисты и сообщили, что он должен разорвать связи с европейскими и другими деятелями искусства, которые признали его гением еще в 60-е годы, которые переписывались с ним, и бывая в Советском Союзе, виделись с ним, а это не могло естественно нравиться политбюро и взращенным при нем псевдоискусствоведам.

    В те времена, как и сейчас, секретарь ЦК и политбюро назначали гениев. Независимый талант был обречен.

    - Если не прервешь свои связи с иностранцами, распространим везде, что ты гомосексуалист, - сказали чекисты.

    - В Тифлисе это было равносильно убийству, Ваге. Если о человеке распространялся такой слух, ему конец. Воровские кинто убили бы его в первом же переулке, он бы не успел даже пикнуть, не то, чтобы объяснить, что его подставили чекисты.

    - Вот тебе раз ... А что сделал Параджанов, Миша?

    - Сделал то, что мог сделать только Параджанов. Он ответил, что абсолютно нет необходимости подставлять его и распространять слухи, что признает, что он гомосексуалист, чему обрадовавшись чекисты приказали ему дать письменные показания.

    Он написал, что признается в том, что он гомосексуалист, имел половые связи с десятками людей и написал длинный список имен, в котором фигурировали Брежнев, Андропов, все политбюро, члены ЦК Грузии и чекисты.

    - Параджанов не был гомосексуалистом, Ваге.

    Он был просто смелым человеком, возможно самым смелым в истории советов, и поэтому он был всегда свободен, и уверен в том, что ни одно ЧК, со всей своей извращенностью, не может умалить его гениальность.

    Параджанов был человеком.

    Рассказал живущий в Стокгольме фото-артист Микаел Насберг


    ПАРАДЖАНОВ АРМЯНИН !.. АРМЯНИН И ГЕНИЙ !..

    «Параджанов армянин !.. Армянин и гений !.., подсознательный смысл этого: «я тоже армянин, я тоже хороший», и еще: «сволочи преследовали его, мучали, сажали в тюрьму, пытали ...»
    Мы, всем племенем, превратили жизнь Параджанова в ад, часть из нас – насилием, часть - клеветой, часть – наслаждаясь его унижением, другая – невежественным безразличием.


    Умер.

    Сегодня Параджанов - наш кумир, у него музей в Ереване, возможно скоро будет дом-музей в Тбилиси, многотысячными тиражами выходят книги и журналы, кино, картины, куклы кочуют по всему свету, туалетная бумага тоже будет экспонироваться, если найдется, а если не найдется, будет подделана, не проблема, и люди, что ввели это все в оборот и вообще все психованные «патриоты» в один голос стонут во всему миру: «Параджанов армянин!.. Армянин и гений!.., подсознательный смысл этого: «я тоже армянин, я тоже хороший», и еще: «сволочи преследовали его, мучали, сажали в тюрьму, пытали ...», с соответствующей подсознательной мольбой: «меня тоже жалко, подайте что-нибудь».

    От «любимых, дорогих, наиближайщих» друзей Параджанова, которые живут сегодня засчет доходов от продажи своей прежней «дружбы», ни разу не слышал, чтобы сказали, какая сволочь его преследовала, кто сфабриковал дело, кто оклеветал, кто применил насилие.

    Ведь живы еще они все? Почему никто из вас не подал заявление для открытия уголовного дела, и не собирается этим заняться?

    P.S

    Насколько знаю, есть в Армении закон, по которому, сведения полученные из СМИ могут быть достаточными для возбуждения уголовного расследования. Органы внутренних дел могут использовать написанное мною и возбудить дело.

    Стокгольм, 2005 - 10 - 12

    Из книги «ИстеблишМент», Ереван, 2005


    Перевод с армянского Луизы Погосян
     

Поделиться этой страницей